PEC: Hugo de Jonge, 10 juli 2026

Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Geen wroeging, geen twijfel, één dogma:
de IC wint altijd van al het andere!

---

Es geheime 4^e doel en de balanceer-act

Vanaf het begin was er, naast de drie officiële doelen (kwetsbaren beschermen, de zorg niet laten overbelasten en het virus “in de smiezen houden”), impliciet een vierde doel: de samenleving en economie zoveel mogelijk ontzien. Twee jaar lang was het “balanceren op een koord”.

De commissie vraagt herhaaldelijk hoe hij dat balanceren dan precies deed. Daar komen dan alleen zeer warrige antwoorden op. De commissie citeert dan de modelleur van het RIVM, prof. Jacco Wallinga, die aan Van Dissel onomwonden schrijft: laat de IC-bezetting zo hóóg mogelijk oplopen, niet zo laag mogelijk, dan zijn we er het snelste vanaf. Dat klinkt, binnen de gemaakte keuzes, heel erg logisch. De Jonge zegt zich die e-mail niet te herinneren en herkent de beschreven aanpak niet. De commissie moet zelf maar gissen hoe die balanceer-act er dan precies uitzag….

Het is evident dat De Jonge en het Kabinet op dit cruciale punt, de strategie van het "zicht houden op het virus" en "flatten the curve", kennelijk niet het advies van "de wetenschap" volgden. Dat is toch wel heel opmerkelijk.

In een latere golf is de planbare zorg wel afgeschaald volgens De Jonge; kennelijk toen wel bewust. En toen was het kennelijk wel het gevolg van het beleid en niet van het virus. Als je het transcript terugleest bekruipt je het gevoel van een minister die een buitengewoon warrig verhaal houdt, zich steeds tegenspreekt, en eigenlijk zelf niet weet wat hij zegt; en dus waarschijnlijk ook destijds geen idee had wat het beleid in de praktijk werkelijk betekende.

“Van arm tot arm, van wijk tot wijk”: de campagne die zich tegen hemzelf keerde

Nergens werd de dwingende toon van het kabinet voelbaarder dan in de eigen campagnetaal van De Jonge: “van arm tot arm, van wijk tot wijk” zou Nederland gevaccineerd worden. De Jonge antwoordt [op vragen in de Eerste Kamer over het CTB] dat hij weet waar ongevaccineerden wonen. "We weten inmiddels vrij goed en vrij precies per postcode waar ze wonen", zei hij. "We weten ook vrij goed wat de redenen zijn waarom ze zich niet laten vaccineren."

Voor een deel van de bevolking klonk dat niet als een uitnodiging maar als een dreiging — de vergelijking met een razzia werd letterlijk gemaakt in rechtszaken tegen mensen die vervolgens de minister en zijn collega’s met de dood bedreigden. Dat die bedreigingen onacceptabel zijn staat buiten kijf. Maar een minister die de eigen woordkeuze nooit heeft heroverwogen, ook niet nadat die woordkeuze aantoonbaar bijdroeg aan de verharding van het debat, kan zich moeilijk verschuilen achter de onschuld van goede bedoelingen.

Beschermingsmiddelen: eerst de ziekenhuizen, dan “best korte tijd” later de rest

Bij de verdeling van beschermingsmiddelen ging het gros aanvankelijk naar ziekenhuizen, terwijl verpleeghuizen aanmerkelijk moeilijker aan mondkapjes en andere middelen konden komen. De Jonge noemt het tekort in het verhoor zelf “best spannend”, maar relativeert het door te stellen dat het probleem “in een best korte tijd” werd opgelost, waarna er een centrale inkoop en verdeling kwam. Dat VWS vóór de crisis geen strategische voorraad had aangelegd, rekent hij zichzelf wel aan — maar zonder dat die erkenning ooit wordt gekoppeld aan de vraag hoeveel besmettingen en sterfgevallen in verpleeghuizen in die “best korte tijd” nog hebben plaatsgevonden, waar de minister dan voor verantwoordelijk was.

De Jonge pleit in het verhoor stellig voor de wenselijkheid van een militaire "command-and-control" structuur vanuit het ministerie tijdens een crisis, om versnippering in de zorg tegen te gaan. Echter, op het moment dat er aantoonbaar slachtoffers vallen door overdreven streng lokaal beleid (het opsluiten van ouderen), schuift hij de schuld direct af op de decentrale uitvoering en spreekt hij van een lokaal "communicatie-issue". Alle macht willen, maar niet de verantwoordelijkheid dragen als het misgaat.

Omdat de benadering van De Jonge in de praktijk betekende dat je oneindig veel middelen inzet voor een steeds kleiner wordende groep ten koste van een veel grotere groep is juist zijn keuze onethisch. Orr & Wolff hebben dit in 2014 overtuigend betoogd.

De Jonge's benadering is het omgekeerde van utilitaristisch beleid gebaseerd op kosten-batenafwegingen. Het is een monomaan, volstrekt onethisch én zeer inefficiënt beleid, gedreven door de Rule of Rescue — precies waartegen Orr & Wolff in 2014 waarschuwden: politici en artsen kunnen de verleiding van dit soort Rule of Rescue-beleid maar moeilijk weerstaan

IGJ en de “witte jassen”: een minister die zelf de jacht opende

Dit is een ontmaskerend deel van het verhoor, en ook het best gedocumenteerde t.a.v. het onder ede niet de waarheid spreken. De Jonge en de IGJ (Marina Eckenhausen) betogen in hun beider verhoren ferm dat de IGJ "volstrekt onafhankelijk" opereerde van het Ministerie van VWS.

Uit stukken die de commissie, na eerst wat informerende open vragen te stellen, voorhield blijkt dat De Jonge al in april 2020 persoonlijk contact zocht met de toenmalige hoofdinspecteur van de IGJ over huisarts Rob Elens, die coronapatiënten behandelde met een combinatie van hydroxychloroquine, azitromycine en vitamines. In augustus en december 2021 herhaalde hij die druk, gericht op wat hij zelf een “kleine groep” artsen noemde. De destijds verantwoordelijke IGJ-hoofdinspecteur, geconfronteerd met een appbericht van De Jonge over Elens, antwoordde dat zij “er bovenop zat” en zou doorpakken zodra er een houdbaar argument was — een reactie die toch echt meer klinkt als een ambtenaar die haar minister te vriend houdt, dan als een onafhankelijke toezichthouder die op eigen gezag handelt.

Tegelijkertijd bezweert De Jonge in het verhoor keer op keer dat de IGJ volledig onafhankelijk opereert en dat hij zich nooit met individuele zaken bemoeit. Die twee dingen zijn niet met elkaar te rijmen. Een minister die persoonlijk informeert naar “mogelijkheden en onmogelijkheden” om een specifieke huisarts (dokter E.) aan te pakken, zich meerdere keren daarna weer meldt, en vervolgens onder ede verklaart zich niet met individuele gevallen te bemoeien, spreekt niet de waarheid — of hanteert een definitie van “onafhankelijkheid” die voor niemand anders geldt dan voor hemzelf.

Doorgevraagd naar hoe zijn bemoeienis met één specifieke huisarts zich verhoudt tot de onafhankelijkheid van de IGJ, trekt De Jonge een semantisch rookgordijn op. Hij stelt dat hij zich niet met "individuele gevallen" bemoeide, maar enkel wilde verifiëren "werkt het stelsel nou eigenlijk zoals het zou moeten werken". Het is een gotspe: je richt je pijlen in appjes direct op het onschadelijk maken van dokter Elens, maar noemt dat onder ede een "stelseltoets". Je moet er maar op komen…..

Uiteindelijk kregen zestien artsen boetes tot €12.000; huisartsen die HCQ of Ivermectine overwogen kregen zelfs dreigementen van boetes tot €150.000, met een oproep aan apothekers om voorschrijvers te melden.

Rob Elens vergeleek die heksenjacht op off-label voorschrijven later met het feit dat De Jonge zelf ooit het coronavaccin naast een frikandel legde — twee producten waarvan de consument de precieze samenstelling ook niet kent. De minister die eist dat andermans middel volledig bewezen is, bleek zelf met een grap te komen op het moment dat het over zíjn eigen middel ging.

De Jonge begrijpt tot tijdens het verhoor totaal niet dat mensen zorgen hebben over een vaccin dat "grondig getest is en officieel is toegelaten door de bevoegde wetenschappelijke instanties". Dat wantrouwen komt allemaal door "die witte jassen". Kennelijk heeft hij nooit gevraagd naar het aantal (ook ernstige) bijwerkingen dat bij Lareb vanaf dag één is geregistreerd (dat is nog nooit zo hoog geweest….). Maar daar werd niet naar gevraagd.

De Jonge windt zich meermaals (5 x in het verhoor!) hevig, nog steeds, op over “die witte jassen”, artsen die een vroeg-behandeling propageerden of vraagtekens zetten bij massale vaccinatie van gezonde, laag-risico groepen — en noemt hen ondermijnend voor de volksgezondheid. Die artsen beriepen zich juist allemaal op hun Eed van Hippocrates en volgden heel nauwgezet de 4 basis principes:

1. Niet schaden (Primum non nocere): De dokter mag een patiënt niet zieker maken of onnodig pijn doen.
   Tip voor De Jonge: een gezond persoon die geen risico loopt, geef je geen vaccin waarvan de werkzaamheid en lange termijn schadelijkheid niet is getest.
2. Goed doen: De behandeling moet het leven of de gezondheid van de patiënt verbeteren.
   Tip voor de Jonge: iemand die geen baat heeft bij een IC, stuur je niet verplicht via het LCPS naar de IC, waar hij met belabberde levenskwaliteit in eenzaamheid aan zijn einde komt
3. Autonomie: De patiënt beslist zelf. De dokter legt uit wat er is en de patiënt zegt 'ja' of 'nee' tegen de behandeling.
   Tip 1 voor De Jonge: huisarts Rob Elens deed precies wat de eed voorschrijft met zijn eis voor een schriftelijke verklaring, omdat hij er zelf grote risico's in zag.
   Tip 2 voor De Jonge: In een prikstraat wordt niet voldaan aan dit principe, tenzij je alle mensen daar eerst even rustig de bijsluiter van het vaccin laat bestuderen of een eerlijke voorlichting daarover te geven, zoals elke arts doet bij elke behandeling; zeker bij experimentele behandelingen. Dan is het zelfs verplicht!
4. Rechtvaardigheid: Iedereen heeft evenveel recht op goede zorg.
   Tip voor De Jonge: Dat geldt dus ook voor niet-Corona patiënten (met bijna altijd veel betere prognoses bij adequate behandeling).

Hij zou deze artsen c.q. kwakzalvers het liefst hun BIG-registratie afnemen; meerdere Tweede Kamerleden, zoals Attje Kuiken (PvdA), vielen hem daarin bij.

Het zou goed zijn als elke "Boven-dokter" c.q. de Minister van VWS zich eens goed verdiept in deze principes van het ethos van elke individuele arts.

Daarnaast zou het goed zijn als elke minister van VWS zich de utilitaristische principes van het volksgezondheidsbeleid eigen maakt en de Rule of Rescue principes van de individuele arts. En dat dat dus per definitie regelmatig botst, als artsen en patiëntenverenigingen op TV weer eens een "zielig verhaal" over een individueel geval oprakelen….

De Minister moet opstaan en aan het volk heel goed uitleggen hoe het werkt. Bijna niemand weet dat; maar iedereen die het begrijpt zal beamen dat dat fair, ethisch juist en ook medisch-economisch het beste is. Sophie Hermans, go for it!

Vaccinatiedruk: chantage met een glimlach

“Als jij je niet laat vaccineren, dan zorg je dat je moeder, vader of broer in het ziekenhuis komt.” De Jonge zegt hiermee geen schuldgevoel te hebben willen aanpraten. Lees die zin nog eens. Dat is precies wat schuldgevoel aanpraten is — met dit verschil, dat hij het zelf niet zo wílde noemen. Zijn eigen RIVM-gedragsunit waarschuwde vooraf dat dit soort framing kon verharden in plaats van overtuigen. De Jonge wijst op het succes van zijn aanpak: 90% haalde de 1^e prik.

De Jonge vindt zeker niet dat zijn woorden de vaccinatiebereidheid t.a.v. het relatief veilige Rijks Vaccinatie Programma na Corona hebben verlaagd (zoals uit recent onderzoek [2026] is gebleken, en waar een harde relatie is gelegd met het Corona-vaccinatiebeleid); dat ligt volgens De Jonge allemaal aan de desinformatie van diezelfde witte jassen.

Het CTB: “vaccinatiegraad verhogen was geen doel”

De Jonge houdt vol dat het coronatoegangsbewijs nooit bedoeld was om de vaccinatiegraad te verhogen — het doel was de samenleving weer veilig te openen, en een hogere vaccinatiegraad was hooguit een “mooi neveneffect”. “Iedereen was er klaar mee, en wij ook” zei hij ter verdediging van de haast waarmee het middel werd ingezet. Maar de commissie hield hem appjes voor die hij destijds met een ambtenaar deelde, waarin hij zelf leek te suggereren dat een hogere vaccinatiegraad wél degelijk het doel was. Een piek in het aantal prikafspraken na aankondiging van het CTB werd intern als louter toeval weggezet, begeleid — volgens de aantekeningen die tijdens het verhoor circuleerden — door een veelzeggende knipoog 😉.

Dit is weer een moment in het hele verhoor waarop de eigen schriftelijke nalatenschap van De Jonge rechtstreeks ingaat tegen zijn onder ede afgelegde verklaring. Het is niet een kwestie van interpretatie of nuance: het is een minister die zijn eigen appjes tegenspreekt.

Bij 2G was het vaccinatiedoel later wel gewoon expliciet. De grens tussen “nevenopbrengst” en “doel” bij De Jonge is dus niet principieel. Hij verschuift precies op het moment dat het hem juridisch of communicatief uitkomt.

Dansen met Jansen: de wachttijd op nul, de voorraad moest weg

De grote Janssen-voorraad moest nog weg. Het was zonde om de houdbaarheidsdatum te laten passeren. Om jongeren te verleiden en de hoogste vaccinatiegraad van de EU te bereiken, werd de wachttijd tussen prik en bescherming voor álle vaccins geschrapt. En werden jongeren opgeroepen zich snel te laten vaccineren zodat ze beschermd door het Janssen vaccin weer konden gaan dansen. De Jonge erkent dat de versoepeling te snel ging (het virus ging weer "oplieren", zoals hij dat noemt) en stelt dat er absoluut geen doordachte communicatiestrategie achter zat. Voor een minister die zich elders beroept op “de wetenschap” als ultiem argument, is dit een opvallend moment van precies het tegenovergestelde: beleid gedreven door voorraadbeheer, verpakt in een campagnenaam.

2G: een model waarvan de TU Delft zelf zegt dat er geen onderbouwing voor de effectiviteit is

De Jonge verwijst naar TU Delft-modellen die zouden aantonen dat 2G effectiever is dan 3G. Maar. De TU Delft stelde zelf in haar rapport dat het model geen onderbouwing daarvoor was. Twee maanden eerder was De Jonge, blijkend uit interne mails, nog uitgesproken kritisch op 2G. Onder politieke druk — Halsema, Aboutaleb, andere burgemeesters — schoof hij op, en gebruikte vervolgens een motivatie, die evident niet deugt, om een wetsvoorstel in te dienen.

Omikron: uit voorzorg harder dan wie ook

Bij Omikron wilde De Jonge harder ingrijpen dan Rutte en Grapperhaus. Het OMT adviseerde een avond-lockdown op basis van een geschatte R₀ van 10. Achteraf viel de golf fors milder uit. “Uit voorzorg” klinkt redelijk — totdat je beseft dat die voorzorg bij De Jonge structureel maar één kant op werkt. Nooit voorzorg tegen de kosten van de maatregel zelf. Altijd voorzorg vóór nog meer maatregel. Nederland had als enige in de EU een lockdown voor de Omikron variant…. Niet alleen de sociaal-economische schade liep verder op; ook de medische schade liep verder op door afschaling van de planbare zorg uit voorzorg.

Kritische beschouwing: wat het beleid werkelijk kostte

Waar het verhoor van Ferd Grapperhaus een man toonde die bezweek onder de tranen van zijn eigen geweten, en het verhoor van Halsema een vrouw die haarscherp kon analyseren wat er misging maar toch bleef meewerken, toonde het verhoor van Hugo de Jonge iets veel killers: een minister bij wie het geweten helemaal niet hoefde te bezwijken, omdat er nooit een beroep op is gedaan. Geen “had ik maar”. Alleen, tot op de laatste minuut van het verhoor, een mantra dat inmiddels meer op een dogmatische geloofsbelijdenis lijkt dan op een beleidsafweging: de patiënt op de IC wint het altijd.

De Jonge heeft een groot talent om zijn daden met een strak gezicht recht te praten. Hij is er onwrikbaar van overtuigd dat hij, ook met de kennis van nu, exact hetzelfde zou doen. “Ik zou het precies weer zo doen.”

Geen zinnig mens die zulke uitspraken doet ná kennisname van het feit dat volgens het eigen RIVM het lockdown- en zorg-afschaalbeleid beleid 320.000 verloren levensjaren tot gevolg had, terwijl er daardoor hooguit 100.000 levensjaren zijn gewonnen; die weet hoe verpleeghuisbewoners eenzaam stierven en jongeren in de knel kwamen. Die de maatschappij €147 miljard liet ophoesten om…. Ja om wat eigenlijk? Het medische beleid heeft al minder levensjaren opgeleverd dan het gekost heeft.

Wat hebben de lockdown-maatregelen en ook de vaccinatie campagne dan eigenlijk werkelijk nog aan gezonde levensjaren extra opgeleverd? Vrijwel zeker niets.

Want. Ondanks de massale vaccinatiecampagne en de lockdowns bleef de oversterfte volgens het CBS in 2021 (ca. 16.000) en 2022 (ca. 14.000) vrijwel onveranderd hoog ten opzichte van 2020 (ca. 15.000).

Conclusie: een minister zonder twijfel is gevaarlijker dan een minister met tranen

Wat overblijft is een minister die zijn eigen uitgangspunt — de IC wint altijd — nooit heeft laten toetsen aan de rekensom die er wél lag, die hem, wellicht zonder concrete cijfers, is voorgehouden, en die hij telkens weer met een stalen gezicht heeft weggewuifd. "Wij tegen de rest [= de Trojka Financiën, SZW en EZK]" appte Rutte aan De Jonge (en Grapperhaus). Dat maakt hem evident gevaarlijker dan zijn collega’s. Een bestuurder met wroeging leert op zijn minst iets. Een bestuurder die na kennisname van 320.000 verloren levensjaren, na duizenden eenzame verpleeghuisdoden, na een inspectie die hij zelf op individuele artsen afstuurde die hun patiënten vanwege de volle ziekenhuizen nog een thuisbehandeling gunde, terwijl hij “onafhankelijkheid” bezweert, na een CTB dat toevallig precies deed wat het niet mocht doen (een extra boost geven aan de vaccinatiegraad) — na dit alles gewoon zegt “ik zou het precies weer zo doen”, heeft niets geleerd omdat hij niets te leren vond.

Dit was geen balanceer-act.

Goethe schreef in zijn Faust: "Grau, teurer Freund, ist alle Theorie, und grün des Lebens goldner Baum."

Ja, de eenzijdige modellen en theorieën van het RIVM plus de eenzijdige blik op de overlopende IC's, hebben een grauw slagveld achtergelaten. De medici die aan de wieg stonden van dit beleid, hebben onder aanvoering van "boven-dokter" Hugo de Jonge het groen van de gouden levensboom vakkundig vernietigd.

Daar plukken we met polarisatie en wantrouwen tegenover de overheid nog jaren de wrange vruchten van.

Het verhoor is niet het laatste woord van Hugo de Jonge: op 3 september keert De Jonge terug voor een tweede ronde, dit keer over de rol van het bestuur tijdens een pandemie in bredere zin. Wat hieronder aan vragen open blijft staan, kan dan alsnog aan de orde komen, in de hoop dat de commissie dit keer wel doorvraagt.

Slot

Tot slot heb ik 3 lijsten gemaakt:

• één met leugens;
• één met retorische tegenstrijdigheden en
• één met vragen die de Commissie nog dringend aan De Jonge zou moeten stellen om werkelijk inzicht te krijgen in de gang van zaken.

De onwaarheden/leugens

waar De Jonge’s eigen woorden botsen met stukken, appjes of met zijn eigen andere uitspraken:

1. Harmonie in het Kabinet. De Jonge ontkent de roep van de economische departementen (EZK, Financiën, SZW) om een andere vaccinatiestrategie te kiezen (gericht op 50-75 jarigen om maatschappelijke ontwrichting te voorkomen) als iets dat "wel werd genoemd" aber "geen heel heftig dispuut" was. Dit is op zijn minst amnesie maar waarschijnlijker geschiedvervalsing, aangezien breed gedocumenteerd is (en de commissie weet dit) dat deze strijd ambtelijk en in het kabinet keihard is gevoerd. Deels is dit zelfs in de media (o.a. NRC) terecht gekomen, lang voordat Mona Keijzer werd ontslagen.
2. De IGJ-onafhankelijkheid. De Jonge verklaart onder ede dat de IGJ volledig onafhankelijk opereert en dat hij zich niet met individuele zaken bemoeit — terwijl uit appjes blijkt dat hij al in april 2020 persoonlijk bij de hoofdinspecteur informeerde naar “mogelijkheden en onmogelijkheden” om huisarts Elens aan te pakken (hetgeen ook binnen 2 dagen gebeurde!), en dit in augustus en december 2021 herhaalde. Dit is geen kwestie van interpretatie: het is een directe tegenspraak tussen verklaring en schriftelijk bewijs. Bovendien heeft hij zijn "instructie", die wel wettelijk is toegestaan, niet gemeld aan het Parlement, zoals de wet hem verplicht.
3. Het CTB als “geen doel”. De Jonge stelt dat een hogere vaccinatiegraad nooit het doel van het CTB was, slechts een “mooi neveneffect” — terwijl de commissie appjes toont waarin hij zelf het tegendeel suggereert, inclusief een knipoog bij een piek in prikafspraken. Ook hier: verklaring en documenten spreken elkaar rechtstreeks tegen.
4. De Pandemie van de niet-gevaccineerden. De Jonge poneerde dat 75% van de IC- en ziekenhuisopnames veroorzaakt werden door niet-gevaccineerden. Dat was uiteraard begin 2021 het geval. Maar sinds december 2021 was het vrijwel omgekeerd: ca. 30% (en dus geen 75%) van de IC- en Ziekenhuisopnames waren niet-gevaccineerden, terwijl zij slechts 15% van de totale bevolking uitmaakten. Het is een indicatie/bewijs van de werkzaamheid van het vaccin tegen complicaties. Maar de claim is volstrekt onjuist, dat de maatschappij "weer gesloten moest worden vanwege de ongevaccineerden".

Retorische tegenstrijdigheden

waar De Jonge uitspraken doet die grote vraagtekens oproepen:

1. “Geen schuldgevoel aanpraten.” De letterlijke uitspraak dat wie zich niet laat vaccineren, ervoor zorgt dat familieleden in het ziekenhuis belanden, is een zin die per definitie schuld toewijst, wat er ook omheen gezegd wordt.
2. De TU Delft-onderbouwing voor 2G. Aangehaald als wetenschappelijke rechtvaardiging, terwijl de TU Delft zelf schriftelijk vaststelt dat het model geen onderbouwing bood. Of hij kende de inhoud van het rapport echt niet (dan is er inderdaad geen sprake van onwaarheid) of hij wilde de inhoud ervan niet kennen. Wat is erger?
3. “Ik zou het precies weer zo doen” naast de erkenningen, elders in hetzelfde verhoor, dat de verdeling van PBM oneerlijk was, dat de versoepeling rond Janssen te snel ging, en dat centrale aansturing eerder had gemoeten. Je kunt niet tegelijk zeggen “dit ging fout” en “Ik zou alles weer precies hetzelfde doen”.
4. De frikadel-vergelijking versus de IGJ-jacht op Elens. Een minister die eist dat andermans off-label behandelmethode, met een al decennia betrouwbaar geneesmiddel, volledig wetenschappelijk bewezen moet zijn voordat die is toegestaan, terwijl hij de betrouwbaarheid en effectiviteit (ook t.a.v. transmissie) van het eigen zeer haastig en dus slecht getoetste mRNA vaccin relativeert met een grap over een frikadel met onbekende ingrediënten, hanteert aantoonbaar twee maatstaven.
5. De PBM-systeemverantwoordelijkheid: De Jonge stelt dat VWS "nog nooit" met inkoop bezig was geweest en dat dit "buiten het departement" lag om te verklaren waarom het misging. Dit maskeert dat het ministerie wettelijk verantwoordelijk is voor de crisisstructuur. Je kunt niet de 'held' spelen die de regie grijpt ("command-and-control") als het lukt, maar de schuld afschuiven op het systeem als het faalt.

Vragen die de commissie nog moet stellen

bijvoorbeeld in het 2^e verhoor op 3 september:

Beleid en proportionaliteit

1. Waarom werd het oorspronkelijke WHO draaiboek niet gevolgd waar NL een eigen afgeleide versie van had? Daarin stond dat lockdowns altijd meer schade aanrichten dan dat zij voorkomen.
2. Het kabinet begon met een "Intelligente lockdown"; wij/jullie als Kabinet zouden het veel slimmer en beter doen dan de rest. Veel landen namen vergelijkbare besluiten. Maar er waren ook landen (Zweden, Florida en meerdere staten in de VS) die het wezenlijk anders aanpakten, achteraf, geen slechtere overall volksgezondheid resultaten; maar wel aanzienlijk minder sociaal-economische schade. Hoe kijkt u dan terug op het toch tamelijk strenge beleid, zeker begin 2022, dat Nederland heeft gevoerd?
3. Is het u bekend dat de GR en VWS altijd met gewonnen/verloren levensjaren (qaly's) werkt? Zo nee, waarom niet?
4. Was zo een RIVM-cijfer van 320.000 verloren levensjaren (juli 2022), maar dan een vergelijkbare eerdere eigen rekenkundige inschatting, ooit onderdeel van de interne afweging vóórdat maatregelen werden verlengd?
5. Wanneer hebt u voor het eerst gehoord van de MKBA van EZK uit maart 2020? (hij heeft geantwoord op vragen van Wybren van Haga, maar als het goed is zou hij die notitie al veel eerder gezien moeten hebben….) Dat was een ambtelijke notitie die ook bij ambtenaren van VWS, FIN, en SZW beschikbaar was
6. Wat is de reden dat er met die berekening nooit serieus iets gedaan is, terwijl dat type berekeningen bij VWS dagelijks gesneden koek is?
7. Hoeveel levensjaren zijn er, volgens VWS’ eigen aannames, daadwerkelijk gewonnen door het beleid? Waarom is die berekening nooit publiek naast de kosten gelegd.
8. U gaf onder ede aan de e-mail van prof. Wallinga (waarin werd gestuurd op een zo hoog mogelijke IC-bezetting om groepsimmuniteit te versnellen) niet te kennen en destijds niet gezien te hebben. Hoe kan het dat de fundamentele bestrijdingsstrategie van de hoofdmodelleur van uw belangrijkste adviesorgaan (het RIVM) de Minister van VWS niet bereikt? Of niet door hem begrepen wordt?
9. Wanneer wist het ministerie dat Omikron een substantieel mildere ziektelast gaf, ondanks hogere besmettelijkheid — en waarom leidde dat niet eerder tot bijstelling van de avond-lockdown?
10. Kunt u nog eens exact voorrekenen hoe u er bij kwam dat in januari 2022 in het beste scenario toch nog 4000 patiënten op de IC zouden komen te liggen? (in werkelijkheid was het daar maar 1/7 van) Waar kwam dan dat "worst case scenario" vandaan? Waar was dat op gebaseerd? Heeft daar niemand in het Kabinet vraagtekens bij gezet? Immers, in alle omringende landen werd geen lockdown ingevoerd omdat (daar wel) bekend was dat Omikron veel minder ernstig was.
11. U legt de schuld voor het eenzaam sterven van ouderen bij "angstige locatiemanagers" die uw beleid te streng interpreteerden. Kunt u reflecteren op de vraag in hoeverre uw eigen, op angst en crisis sturende retoriek heeft bijgedragen aan die 'overwhelmende angst' bij deze managers?
12. Klopt het dat intensivisten via het LCPS gedwongen patiënten moesten opnemen met weinig uitzicht op herstel, ten koste van behandelcapaciteit voor patiënten die wél te redden waren? Is er ambtelijk of politiek contact geweest met Prof. Armand Girbes hier over?
13. Waarom hebt u de WOO opgeschort en moest Nieuwsuur/NOS een rechtszaak starten om "gewoon" documenten te krijgen?

Veiligheid en effectiviteit van de vaccins. De vaccin contracten

1. Het LAREB heeft nog nooit zo veel bijwerkingen geregistreerd als na de invoering van het mRNA vaccin. Weet u hoe groot die aantallen waren? Weet u hoe groot de aantallen van "ernstige" meldingen waren? Sinds wanneer wist u dat het vaccin maar heel beperkt werkte tegen transmissie? Op basis waarvan is besloten om toch steeds te communiceren, zonder enig voorbehoud, dat het vaccin veilig en effectief was? En waarom is besloten om ook zwangeren en jongeren te vaccineren en te boosteren? Welke kosten/baten afweging lag daar aan ten grondslag?
2. U noemde in het vorige verhoor dat het vaccin 94% beschermt tegen ziekenhuisopnames en 97% tegen IC opnames. Kunt u ons toelichten waar u deze cijfers op baseert?
3. Weet u hoeveel doden er vielen in een topgriepseizoen c.q. wat de oversterfte dan was? (9.500) En weet u ook hoeveel doden er in 2020 vielen, c.q. wat de oversterfte toen was (ca. 15.000)?
4. Weet u hoeveel de oversterfte in 2021 (ca. 16.000) en 2022 (ca. 14.000) was? Wat zegt dat over de effectiviteit van het vaccin dat al begin 2021 massaal werd uitgerold?
5. Kent u de inhoud van de contracten op Europees niveau met de vaccin leveranciers? In welke mate bent u of uw voorganger bij die onderhandelingen betrokken geweest?
6. Wat vindt u er van dat de communicatie tussen Ursula von der Leyen en de top van Pfizer tot op heden geheim is? Hebt u er zelf naar gevraagd? Wat was daarop haar antwoord?
7. Hoe beoordeelt u het feit dat de aansprakelijkheid van de vaccinfabrikanten helemaal is uitgesloten, terwijl dat zeer ongebruikelijk is en zij, geheel volgens verwachtingen, ongehoorde winsten hebben gemaakt?
8. Is er internationaal afgestemd of gecommuniceerd over het ontraden of verbieden van middelen als HCQ en Ivermectine? Zo ja, wanneer en met wie?
9. Is er, direct of indirect, met de IGJ gesproken over de bredere groep artsen die HCQ of Ivermectine overwogen, vóórdat de boetedreiging van €150.000 werd gecommuniceerd? Wie nam het besluit om te dreigen met die boete van €150.000?
10. U toonde zich onvermurwbaar toen minister Grapperhaus en de sociaal-economische ministers druk uitoefenden om af te wijken van de medische vaccinatiestrategie. Waarom bezweek u enkele maanden later wél onder de politieke druk van burgemeesters om het 2G-beleid (CTB) in te voeren, terwijl daar geen medisch-wetenschappelijke onderbouwing voor was en u daar principiële bezwaren tegen had?
11. Klopt het dat de interne appjes over het CTB als vaccinatiedrukmiddel dateren van vóór de publieke uitspraken dat een hogere vaccinatiegraad “geen doel” was? Waarom mocht dat motief niet gecommuniceerd worden?

Naar de PEC-index

Quellen:

Volledige Tweede Kamer Debat Direct en transcript van het verhoor van Hugo de Jonge (Corona-enquête): https://corona-enquete.nl/hugo-de-jonge

RIVM (juli 2022), over verloren gezonde levensjaren als gevolg van uitgestelde zorg tijdens de Coronamaatregelen: https://www.rivm.nl/nieuws/corona-kost-gezonde-levensjaren-uitgestelde-operaties

Orr & Wolff (2014), Reconciling cost-effectiveness with the rule of rescue: the institutional division of moral labour: https://www.researchgate.net/publication/271918715_Reconciling_cost-effectiveness_with_the_rule_of_rescue_the_institutional_division_of_moral_labour

Persverslagen van het verhoor van 10 juli 2026 en van de eerdere verhoren over de zaak-Elens (juni 2026).