Burgemeester Amsterdam en voorzitter Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland
Halsema en de Rule of Rescue: een fatale geestesgesteldheid
De kern
Marianne Zwagerman stelde de vraag die boven elk verhoor hangt: hoe kon deze massapsychose niet worden tegengehouden? Hoe kon iemand als Halsema — met toegang tot álle informatie, met een scherp analytisch vermogen, met het juiste rechtsstatelijke kader en met zichtbare gewetensnood — tóch blijven meewerken?
Het antwoord dat Halsema zelf gaf, is onthullender dan ze waarschijnlijk besefte: ze vond en vindt het, in weerwil van haar felle en goed doordachte kritiek, uiteindelijk grotendeels goede besluiten. Waarom? Omdat de IC's vol lagen en er mensen doodgingen. Dit was geen kwestie van Befehl ist Befehl of blinde onderhorigheid aan de ministerraad, zoals Zwagerman veronderstelt. Nee, Halsema was zelf diep overtuigd van de noodzaak.
Daarmee is zij het schoolvoorbeeld van de Rule of Rescue: het psychologische en morele mechanisme waardoor bestuurders disproportioneel ingrijpen om zichtbare, acute slachtoffers te redden, terwijl ze toekomstige, diffuse maar zeer reële schade negeren. Orr en Wolff (2014) beschreven het al: een verdrinkend kind hier en nu uit de rivier halen voelt als een absolute morele plicht, maar tien anonieme verdrinkingen over tien jaar voorkomen voelt abstract.
De constant gecommuniceerde dreiging van massale medische horror op de IC-afdelingen werkte verlammend op Halsema's kritische denkvermogen. Om die vermeende horror te bezweren, accepteerde ze blindelings maatregelen zonder enige wetenschappelijke basis: de 1,5 meter, mondkapjes in de buitenlucht, de invoering van 2G en 3G. Daarmee veronachtzaamde ze het utilistische principe dat de diffuse, toekomstige schade — de verwoeste mentale gezondheid van een hele generatie jongeren, de uitgestelde zorg voor duizenden hart- en kankerpatiënten — een vele malen grotere medische catastrofe vormde dan de crisis die ze probeerde te bezweren.
De ultieme ironie: de angst voor medische horror leidde tot een stelsel dat zélf horror produceerde. Reguliere patiënten met een goede prognose werden verdrongen door gecorrumpeerde triage — de reguliere medische ethiek maakte plaats voor een Corona-eerst-beleid ten gunste van multimorbide coronapatiënten met een zeer korte levensverwachting. Er zijn, aldus prof. Armand Girbes (intensivist VUMC), nog nooit zo veel patiënten zo totaal zinloos en onder erbarmelijke omstandigheden op de IC's overleden als in de coronatijd. En dat maakt het juist zo ernstig.
Openhartig, maar loyaal tot het bot
Halsema onderscheidde zich in één opzicht wezenlijk van vrijwel alle andere getuigen: ze sprak zonder meel in de mond. Haar kritiek op het beleid was scherp en concreet:
- Jongeren en kwetsbaren werden ernstig veronachtzaamd. Juist in de regio's was dat zichtbaar en voelbaar — een punt dat naadloos aansluit bij wat Kalverboer eerder betoogde.
- De maatregelen namen idiote, inconsistente vormen aan: de avondklok, bijeenkomsten tot 24.00 uur, samenscholingsverboden buiten — niet te handhaven, disproportioneel en volgens haarzelf ook nog ronduit ineffectief en dus onzinnig.
- De machtsoverdracht naar de veiligheidsregio's was problematisch en onrechtsstatelijk. De voorzitters van de regio's zetten in feite de burgemeesters en gemeenteraden van de regiogemeenten buitenspel; democratische controle ontbrak volledig. In het begin vond ze dat nog te rechtvaardigen vanwege de onzekerheid en de grote medische crisis, maar met elke verlenging werd het problematischer. Toen landelijke wetten de noodverordeningen vervingen, werd het alleen maar erger: sturing van bovenaf, regio's hadden staatsrechtelijk nog slechts uit te voeren. Geen invloed meer, geen tegenspraak.
- Vanaf dat moment werden de maatregelen steeds repressiever, met een obsessieve nadruk op handhaving. De Tweede Kamer speelde daarin bepaald geen goede rol — die gaf er nog een extra zwieper aan. Waar de rechtsstaat normaal burgers moet beschermen tégen de overheid, werd de overheid zélf een instrument van repressie.
Allemaal vlijmscherp door Halsema geanalyseerd.
Crisisinflatie en het veiligheidsberaad
Een belangrijk punt dat Halsema scherp benoemde was het fenomeen van crisisinflatie (de term die de Commissie gebruikte). De overheid ontwikkelde tijdens Corona de neiging om álles een crisis te noemen, zodat er harder en makkelijker kon en kan worden ingegrepen via het veiligheidsberaad — zoals bij de "asielcrisis". Grip-4-scenario's werden houtje-touwtje met noodverordeningen afgehandeld. Zeer kwalijk volgens Halsema: gebrek aan democratische controle en een overheid die zich tegen de eigen burgers keert.
Het Museumplein als keerpunt
Halsema had grote moeite met het schoonspuiten van de "lieve mensen" op het Museumplein. Ze analyseerde scherp dat dít het moment was waarop de bevolking er genoeg van kreeg — en waarop een groot, blijvend wantrouwen tegen de overheid en de bestuurlijke elite ontstond. Ze rekent zichzelf daar nadrukkelijk toe.
Maar hier wringt het. Ze zag het gebeuren, ze analyseerde het feilloos, ze voelde gewetensnood — en ze voerde toch uit. Haar verweer: de maatregelen waren democratisch tot stand gekomen, en als het lokale bestuur onderling gaat ruziën bij toenemend protest en polarisatie, maak je de situatie alleen maar erger. Een streep trekken of aftreden? Effectief zou het niet zijn geweest, want haar plek zou "gewoon" door iemand anders zijn ingenomen. Kijk naar Mona Keijzer: die trad af, en het beleid veranderde geen millimeter.
Dat is een pragmatisch argument. Maar het is óók een excuus dat elk verzet bij voorbaat zinloos verklaart. Als de burgemeester van de hoofdstad, met haar statuur en publieke platform, géén verschil had kunnen maken — wie dan wel?
Wat ze níet zag — of niet wílde zien
Ondanks al die scherpe analyses nam Halsema keer op keer de foute afslag: het Museumplein schoonvegen, de 1,5 meter in de parken en de avondklok handhaven, 3G invoeren. Geen fundamentele kritiek op de irrationaliteit van de 1,5 meter, de vaccinatiedrang of de disproportionaliteit van het hele bouwwerk. Ze was het zelfs met het grootste deel van het beleid gewoon eens, zo benadrukte ze expliciet. Sterker nog: ze wilde in de zomer van 2020 een mondkapjesplicht. Buiten! "Baat het niet, dan schaadt het niet," zei ze over mondkapjes. Het sluiten van parken noemde ze desastreus — maar géén verkeerde beslissing. Ze baseerde zich bovendien deels op het Red Team, met zijn alarmistische en in feite nog eenzijdiger medische insteek dan het OMT.
De weerbarstige realiteit dat mensen op de IC lagen dood te gaan, liet voor haar "geen ruimte voor vrij gesprek". Een uitspraak die niet valt te rijmen met haar eigen kritiek dat het OMT een te eenzijdig medische focus had en het kabinet te eenzijdig besliste — ze was het dus zelf eens met die eenzijdigheid.
Van iemand met haar intellectuele kaliber mag je meer kritisch en consistent denkvermogen verwachten. Precies dát is de Rule of Rescue in actie: het acute, zichtbare leed verdringt elke ruimte voor kritische reflectie op de maatregelen zélf. Ook bij Halsema. Beter gezegd: zelfs bij Halsema.
De tragiek: disproportionaliteit zonder wegingskader
Femke Halsema was de meest openhartige, meest zelfkritische en meest intellectueel eerlijke getuige tot nu toe. Ze had gewetensnood en verbloemde dat niet. En tóch bleef ze meewerken; tóch vond ze het uiteindelijk goede besluiten.
Er was, ook bij haar, zeker een (vaag) besef van disproportionaliteit. Maar ze kon het niet hard maken; ze kon het voor zichzelf niet in het reine brengen. Want disproportionaliteit zonder objectief wegingskader is een hol begrip — en wordt direct geslachtofferd zodra er ook maar één persoon in nood is. Het utilistische denken — tien toekomstige doden wegen tien keer zo zwaar als één dode nu — werd verramsjt. Door iedereen: Halsema, Slob, Kalverboer en het hele stelsel.
Marianne Zwagerman, Maurice de Hond en veel andere critici van het beleid hebben dit mechanisme ook niet in beeld. Men zoekt externe oorzaken: kwade opzet, samenzwering, incompetentie, internationale krachten. Maar Halsema liet zien dat het erger is; dieper zit; persoonlijker is. Overtuigde, intelligente, principiële mensen namen disproportionele besluiten omdat ze dachten dat het zo moest. Goede bedoelingen, geen kwade opzet, geen domheid, geen ontbrekend gevoel voor burgerlijke vrijheden, en een groot ongemak over het verlies van rechtsstatelijkheid — en toch die foute besluiten.
De Rule of Rescue is verleidelijk omdat ze zich vermomt als morele urgentie. Maar morele urgentie zonder utilistische toets is morele willekeur. Zolang dát inzicht niet doordringt, blijven commissies, processen, protocollen, verhoren en aanbevelingen symptoombestrijding. Medische voorbereiding moet beter, gedragswetenschappers moeten aan tafel, lokale en nationale democratie moet blijven functioneren — allemaal waar. Maar de kern blijft onaangeroerd.
Hoe het wél kan: kosten-batenanalyses
De echte les van Halsema's verhoor is dat een systeem waarin zelfs de meest kritische geesten gevangen blijven in de Rule of Rescue, fundamenteel herzien moet worden. Dat begint met erkennen dat goede bedoelingen en volle IC's geen vrijbrief zijn om het utilistische denken — dat bij het ministerie van VWS vóór Corona bij bijna elke beleidskeuze usance was — op te schorten. Van elke maatregel, en zeker van ingrijpende maatregelen, moet een kosten-batenanalyse worden gemaakt. Niet achteraf, maar vooraf.
Dat kán, want het ís gedaan: ambtenaren van het ministerie van EZK maakten eind maart 2020 zo'n analyse, samen met ambtenaren van VWS en Financiën, zoals ze bij ingrijpende beleidsvoorstellen gewend waren. Maar de studie mocht niet geopenbaard worden. Hun berekening was dramatisch en achteraf tamelijk exact: er zouden ca. 100.000 levensjaren worden gered door de lockdown, en er zouden er ca. 620.000 verloren gaan. Precies zoals Orr en Wolff in 2014 betoogden.
Dit scenario zal zich bij elke grootschalige crisis herhalen, zolang het Rule-of-Rescue-denken in de hoofden van beleidsmakers, media en burgers niet wordt vervangen door een utilistische benadering.
Bronnen:
Orr & Wolff (2014), Reconciling cost-effectiveness with the rule of rescue: the institutional division of moral labour.
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (eind maart 2020). Maatschappelijke kosten/baten analyse MKBA COVID-19 maatregelen, versie 1 en 2. (Voorspelling: ca. 100.000 gewonnen levensjaren vs. ca. 620.000 verloren levensjaren door lockdownbeleid.) Min EZK Maatsch Kosten Baten Analyse 1 en 2.pdf
Achtergrond artikel/FAQ bij publicatie EZK kosten/baten analyse en de Rule of Rescue.
Deze beschouwing is ook toegevoegd aan de verzamelpost PEC: notities van ir. Jan van der Zanden
Ik geloof geen woord van Halsema’s betogen. Twee punten waarom:
– de grote BLM-demonstratie in 2020, waar ze zelf bij aanwezig was, geen moment bang voor een dodelijk virus
– haar reactie op het rapport van Nils Melzer, speciaal rapporteur van de VN.
Overigens: zoek op zijn naam en je vindt praktisch alleen de hetze tegen deze man door de media en politiebonden. Zoek op “speciaal rapporteur Nils Melzer Halsema” en dan valt er te lezen dat deze burgemeester een brief aan hem gestuurd heeft. Die brief kan ik zelf niet terugvinden op het vrijwel dichtgetimmerde internet, maar dit stond o.a. in de krant hierover:
Halsema heeft de rapporteur in haar brief gewezen op het “beheerste en rechtstatelijke optreden van de Amsterdamse politie bij demonstraties” en “het belang om bij een incident op basis van gedegen en gewogen informatie te oordelen”. Ook heeft ze Melzer “verzekerd van onze vanzelfsprekende bereidheid tot ondersteuning mocht hij tot een onderzoek besluiten”.
[einde citaat]
Hoe beheerst en rechtstatelijk het optreden van de politie was heeft Ines van Bokhoven goed verwoord in dit blogbericht: https://opiniez.com/2022/01/08/femke-waar-ben-je-in-hemelsnaam-mee-bezig/inesvanbokhoven/
Nils Melzer is vervroegd naar een andere functie vertrokken, mogelijk onder druk. Verder is het doodgebloed, want de mainstream media en hun handlers konden geen kritiek verdragen. En nog steeds niet.
Mijn mening is dat Halsema ontzettend goed kan liegen en doen alsof ze empathisch is. Het was niet maar één keer dat de politie zich te buiten ging aan geweld tegen vreedzame demonstranten. Als ze werkelijk empathie gehad had, dan was het na één keer genoeg geweest.
Net een stukje naar hakkelende Grapperhaus geluisterd… Het is ontluisterend hoe het met de politiek gesteld is.
Ik denk dat je mijn betoog niet goed hebt gelezen of begrepen.
Halsema geloofde zelf niet in al die maatregelen, ze vond ze “idioot” [haar woorden].
Maar ze was loyaal c.q. hondstrouw aan de democratie. En daarom voerde ze die idiote maatregelen toch uit.
Ik weet ook dat het politie-optreden vaak niet goed is verlopen. De hamvraag is of er gewaarschuwd is “ga vertrekken” voordat er met geweld of heet waterkanon werd ingegrepen. Hier lopen de waarnemingen/feiten/relasen uiteen.
Wat daar ook van zij: Halsema vond al die politieoptredens net zo gruwelijk, akelig etc. als jij.
En wat ik haar verwijt is: hoewel ze dat allemaal zag en vond, ging ze er toch “gewoon” mee door. Niet uit slechtigheid, maar uit vermeende goedheid om de IC’s leeg te houden. Nou ja, ook daarvan weten en wisten we dat dit grotendeels onzin was: IC’s werden voor een belangrijk deel bezet door patiënten die daar normaal nooit heen gestuurd zouden worden omdat het kansloos was.. Maar vermoed dat Halsema dat nog steeds niet weet. De Commissie gaat ook nog steeds niet op zoek naar die misstand in het beleid. Terwijl die ook zeer cruciaal is.
Wat betreft de overcapaciteit op de IC’s, daarover heeft prof. Armand Girbes wel e.e.a. te verduidelijken. Zou fijn zijn als hij ook nog aan het woord komt. Er werd te weinig geluisterd naar kritische medici; ze werden zelfs ontslagen of belachelijk gemaakt. Enge ontwikkeling.
Zeker weten. IC capaciteit werd gewoon verspild aan onzinnige opnames (zegt Girbes). Bijna alles wat gebeurde tijdens deze “medische crisis” werd verkeerd gedaan.
Wat nog steeds onderbelicht blijft is idiote beleid rondom “ toegang”, waarbij het sociale verkeer voor ongevaccineerden een probleem werd.
Het discriminerende effect daarvan heeft groot wantrouwen gezaaid bij vele democratisch gezinde burgers. Wellicht dat bij de sessie met Mona Keijzer daar alsnog wat van boven tafel komt
Lees de berichtgeving over de bolletjes grafieken. Substack Robin de Boer e.a Eindelijk zijn ze vrijgegeven! Het blijft opletten geblazen hoe het een en ander weer “uitgelegd” gaat worden.
Paniek tot de macht 3
De enquête met de focus op het proces geeft weinig ter lering.
M.i. is er in Nederland (oke, achteraf bezien) sprake van een drievoudige, onderling versterkende, paniek.
Ten eerste de vrees dat de door de politiek afgebouwde IC capaciteit wel eens te kort zou kunnen schieten (les: zorg dat hij in orde is dan voorkom je bij een eerste paniek golf dat je je gedwongen voelt om allerlei burgerrechten beperkende maatregelen in te voeren en voorkom je oversterfte (zie buurland Duitsland bij eerste golf).
Ten tweede de paniek dat we te maken hebben met een SEVERE acuut respiratoir syndroom cf. Sarscov1 dat (zo bleek uit Brabants onderzoek ziekenhuizen) in maart 2020 ook nog eens makkelijker overdraagbaar was.
(Deze paniek herhaalde zich bij melding Engelse/ZA variant en bij omicron met respectievelijk avondklok en omicron lockdown tot gevolg).
Gevolg was immers dat modellen gevuld werden met de vermeende IFR van zogenaamd ernstigere variant en daarbij de besmettelijkheid hoger werd ingeschat met bekende Wallinga ziekenhuis tsunami plaatjes tot gevolg.
Ingrijpen was onvermijdelijk.
Kortom, dat het niet zo ernstig was, bleek, werd voor de zekerheid maar niet meegenomen. Kortom, wederom herhaling van PANIEK. Na het eerste trauma ging men, zonder reflexie, twee x automatisch op herhaling.
Deze paniek is gevoed door (ook in Nederland, Fouchier) uitgevoerd gain of function onderzoek waarbij werd gesuggereerd dat het mogelijk zou zijn een virus met een hoge IFR ook nog eens zeer besmettelijk te maken (m.i. onzin maar genoeg om paniek 2 te ontsteken).
Zie voor een kritische beschouwing aansluitend bericht, hieronder.
De derde paniek werd in de hand gewerkt door Ruttes rode lijn: er mocht niemand (lees: geen enkele zieke ouderen, zwakkeren die positief op corona testen) buiten het ziekenhuis sterven.
Deze rule of rescue of mischien beter: Rule of Rutte zorgde er voor dat hij met De Jonge op de stoel van de IC arts plaatsnam, hen overrulde en er zo een infarct op de IC bewerkstelligd werd dat in combinatie met paniek 1 de noodzaak (‘legitimering’) van allerlei burgerrechten beperkende maatregelen en gewelddadige acties ogenschijnlijk noodzakelijk maakte.
Gelukkig hadden we het ‘vaccin’ als schijn reddingsboei. Naast zijn placebo effect heeft hij helaas ook voor veel, voortdurende schade (vermoedelijk extra overstefte) gezorgd.
Fouchiers gedraai. Lijkt wel politiek.
https://www.psandman.com/articles/Fouchier.htm
Je hebt helemaal gelijk. En het erge is dat waarheidsvinding over de wetenschappelijke kant, de medische kant, de modellen etc. totaal niet van de grond komt.
Dus dit element, wat zeker voor een belangrijk deel ook oorzaak is van de paniek, de totaal ineffectieve dus onzinnige maatregelen en het overlopen van IC’s blijft in de lucht hangen.
In geen van de verhoren is dit aan de orde gekomen. En ik vrees dat het ook niet aan de orde gaat komen. Dit had bij Van Dissel en Gommers uitvoerig aan de orde moeten komen met de invalshoek van o.a. Armand Girbes en Maurice de Hond. Maurice komt nog; hopelijk krijgt hij de ruimte om alle wetenschappelijke onzin te detoneren. Maar het is te veel voor één verhoor. Ik telde 91 beleidsfouten. Het gaat nog steeds veel te veel over het proces ipv over de inhoud.
draait het dan toch weer allemaal om geldstromen? Ik denk van niet…
Wat had wellicht (niets is zeker en absoluut) veel leed en escalatie kunnen voorkomen?
als de donder breed onafhankelijk onderzoek doen naar waar we nou precies mee te maken hebben…
= wat voor virus: markt (natuurlijk) of lab(bewerkt met ‘gain-of-function).
Erkenning voor en onderzoek naar deze mogelijkheid. Inmiddels is de lab-versie steeds
aannemelijker zoniet bewezen. Dat had de aanpak sterk kunnen beïnvloeden.
= alternatieve medicatie niet gelijk afvinken maar onderzoeken en toepassen. (dr. Elens)
* 1e lijn actiever, minder belasting ziekenhuizen en ic
* waarschijnlijk meer genezingen, minder sterfte
* meer duidelijkheid over virusgedrag en over toekomstige varianten. wel besmettelijker, niet
gevaarlijk(er).
* lange termijnvoordelen : stoppen labknutselen, pharma in ander daglicht, invloed op zorgstelsel
= overheid meer neutraliteit en onafhankelijkheid betrachten; meer helderheid, uitleg. Mensen willen
weten en snappen hoe het zit en wat er allemaal speelt.
*blootleggen netwerken, lobby en belangen (geldstromen, kosten- baten analyses)
*uitwisseling van visies, kennis en onderzoek vanuit diverse perspectieven is noodzaak. Dominantie
en vasthoudendheid gaan op den duur altijd escaleren, dat is een glijdende schaal.
* alles doen om in openheid twijfel weg te kunnen nemen, maar twijfel is er, ongetwijfeld bestaat
niet…
* tackelen mis- en desinformatie door openheid, complotten is begrensd systeemdenken, wordt over-
en-weer beschuldigen. Het gaat over perspectieven en ideologiën. Ander perspectief is niet gelijk
een complot.
* beperkingen van modulering inzien, datasets en algoritmes zijn voorkeur.
* (dis)propotionaliteit ‘hard’ maken is altijd lastig, precies daarom breed overleg noodzakelijk. Om
‘eerlijk’ en oprecht handelen en beleid te kunnen voeren.
Zodoende kan de ‘Rule of Rescue’-reflex eerder (door bovengenoemde ‘kritische reflectie’ ) ietwat dimmen, zonder haar ‘natuurlijke goedheid’ te verliezen.
‘Overtuigde, intelligente, principiële mensen namen disproportionele besluiten omdat ze dachten dat het zo moest. ’
Dit is waar.
Of de oplossing komt met gewogen objectief utilitaristisch denken, is… onwaarschijnlijk. Want wat is objectief? Zelfs hier op dit kritische blog komen we daar niet uit: bv wat is objectief een ‘virus’? -En zo is dat meer dreigende zaken (die hele war on terror in mijn achterhoofd hebbende).
Kantiaans, deontologisch, denken in de gulden regel van ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet,’ had het probleem veel makkelijker doen oplossen. Sterker nog: hadden die knappe koppen dat in maart 2020 bedacht, dan was er geen enkele maatregel (als 3G, avondklok etc), doorgevoerd.
Komt er overigens nog iets van een excuus naar hen die post maart 2020 wel het ‘gevaar’ juist hadden geduid en daar naar handelden en bv van een plein werden geveegd in opdracht van een burgemeester? Of is ‘men’ daar nog niet aan toe?
Beste Willem,
ik raad je dringend aan het artikel van Orr & Wolff te lezen. Juist deontologisch denken en de bijbelse uitspraak “wat gij niet wilt…. ” leiden tot moreel volstrekt verwerpelijke uitkomsten bij een massa crises.
Ik ga Orr & Wolff niet hier herhalen. Lees dat. Ik denk dat je dan overtuigd zult zijn dat utilisme en “division of moral labour” in dit geval het probleem op zal lossen. Het is geen makkelijke kost. Maar voor beleidsmakers verplichte kost.
Een opmerking over het ontslag van Mona Keijzer. Je zegt dat die actie geen verschil heeft gemaakt, het inzinnige beleid ging gewoon door. Dat klopt, maar ik vind het geen argument om dan te stellen dat verzet geen effect heeft. Het had geen effect omdat Mona Keijzer de enige was. De rest, zoals Halsema zaten in een keurslijf, een collectivistisch denkpatroon dat ze inderdaad waarschijnlijk zelf geloofden. Nu ze terugkijkt met wat afstand dringt de waanzin van haar toenmalige standpunten langzaam door. Ze probeert nu op slinkse wijze haar straatje schoon te vegen. Mona Keijzers voorbeeld had gevolgd moeten worden. De lapzwanzen durfden niet.
Ik schrijf exact wat jij hier ietsje anders zegt hoor. Natuurlijk heeft protesteren en vervolgens gedwongen aftreden uiteindelijk zin. Maar meestal niet direct…..
Dan heb ik dat verkeerd geinterpreteerd, waarvoor excuus. Dank voor deze grondige publicaties. Er moet veel tijd in gaan zitten. Ik vind het heel interessant om te proberen te doorgronden wat er in die tijd bij die mensen leefde. Ben nu op vakantie dus heb er denk ik te snel doorheen gelezen.
Zeer lezenswaardig artikel Jan. We zijn het niet altijd eens, maar dit stuk is NRC waardig.
Dank. NRC zal dit nooit publiceren, of wellicht over 50 jaar….
Het druist veel te veel in tegen hun ideologie.
Ik kan hetgeen je aangeeft prima volgen. Ik kan er ook een heel eind in meegaan, over je analyse van Halsema’s gedrag.
Waar het gaat wringen bij mij, is op het punt van de ontkenning dat er strijd is geweest.
Alle mensen die zijn verhoord verhullen de druk die op hen is uitgevoerd door drie personen. Tesamen met hun angst heeft deze druk ervoor gezorgd dat ze tegen hun geweten zijn ingegaan.
Ze sussen dat geweten achteraf met “doekjes” voor het bloeden.
Je zegt dat Halsema harde kritiek had op het beleid.
Eigenlijk blijkt dat pas uit dit verhoor. Was dit verhoor er niet geweest, dan hadden we dit niet geweten.
Voor mij betekent het ook dat zij zichzelf, haar gedrag en de invloed die dit op mensen destijds heeft gehad, totaal niet heeft geïnternaliseerd.
Vermoedelijk ook omdat dit teveel pijn oplevert om dit onder ogen te zien.
We zullen echter NOOIT leren van hetgeen is gebeurt, als de verantwoordelijke personen dit blijven doen en zichzelf zo schoon poetsen van alle blaam.
Ook latere acties van haar tonen mij dat ze (nog) niet heeft geleerd van deze periode. Was het ook de Rule of Rescue die haar reacties stuurde na de rellen/joden meppen toen Tel Aviv Macabbi in Amsterdam speelde?
Ik ben het grotendeels met je cmt eens.
Het was al veel langer bekend dat Halsema moeite met het beleid had.
Voor mij was juist een, negatieve, verrassing dat ze het beleid in essentie toch goed vond. Ik dacht dat ze nog veel kritischer was. Dus ze stond toch grotendeels achter het handhaven.
T.a.v. de “strijd”. Het was ook al heel lang duidelijk, dat het duo Rutte/De Jonge de drijvers achter het agressieve indam-beleid waren. De anderen hebben meegelopen. Hadden zij aan de knoppen gezeten, dan was het waarschijnlijk allemaal een stuk milder aangepakt. Omdat hun innerlijke twijfel de disproportionele maatregelen in de weg had gezeten.
En ik heb nog geen enkele verantwoordelijke getuige gezien die echt ingezien heeft dat het fout was wat er gebeurde. Ook niet Kalverboer en Luijckx.
Alleen Romy Quint was fundamentele kritisch. Maar die zat niet aan de knoppen…..
En Marjolijn Sonnema geeft toe dat de NCTV aan de knoppen zat (zit). Wie stuurt de NCTV aan? Hardwerkende ondernemers zijn alweer (nog steeds) het haasje. De verhalen van onze persoonlijke contacten met jonge mensen met goed lopende bedrijven die door het zogenaamde klimaatbeleid (in dit geval de code rood dag) enorme financieel geraakt zijn, zijn hartverscheurend. Alleen maar kosten en geen baten voor de mens en ook de natuur is hier niet bij gebaat. Rule of rescue totaal doorgeslagen of gewoon een krankzinnig machtsvertoon… En ondertussen hebben ze allemaal een houtkachel (mevrouw Bromet, vliegen van hot naar hotter (meneer Jetten en vele anderen), enz.
Zeer slap excuus van Halsema om al die ellende die ze aan heeft gericht recht te praten. Dit verhoor geeft wederom alleen maar aan dat ze en helemaal niet scherp is en geen enkele ruggengraad heeft. De argumenten die Jan in het stuk noemt zijn “De IC’s liggen vol”
Zo, dat is nog eens een argument. Als iemand zich hier maar een uurtje in had verdiept weet dat dat geen valide argument is. Dit is gewoon desinteresse en domheid. Jan schrijft steeds dat onze bestuurders intelligent zijn en komt dan steeds met verklaringen aan waarom ze domme beslissingen maken die de burgers ernstig schaden maar de gedachte dat ze gewoon helemaal niet zo slim zijn mag niet genoemd worden?
Dit is niet de eerste keer dat je een stuk schrijft een dingen toeschrijft aan toeval, massapsychose, een fout of iets anders. Hoe kun je iets haarscherp zien en het dan laten gebeuren en goedkeuren. Want is de burgemeester niet de baas in haar eigen stad zoals je zelf zegt?
En dan komen we bij punt twee. “de maatregelen waren democratisch tot stand gekomen, en als het lokale bestuur onderling gaat ruziën bij toenemend protest en polarisatie, maak je de situatie alleen maar erger.”
Als iemand verschil zou kunnen maken dan zijn het uiteraard onze bestuurders. De situatie erger maken? Dat is precies wat ze nu gedaan heeft. Ze heeft de situatie zeer ernstig gemaakt. Ze zag het wel maar deed het toch. Waarschijnlijk omdat ze het helemaal niet zelf mocht beslissen of hier niet genoeg haar best voor heeft gedaan want toen een groep demonstranten klem werd gezet en afgeronseld in de straten achter het museumplein mocht een andere groep gewoon demonstreren. En dit is niet een keer gebeurd, politieoptreden wordt altijd overlegd met de burgemeester.
Maar goed, nemen we toch gewoon een andere burgemeester. Het maakt toch geen verschil of wel?
De essentie is niet goed overgekomen.
Zij is intelligent. Maar ze was ook bevangen door de Rule of Rescue en was er van overtuigd dat maatregelen nodig waren. En ze vond een aantal maatregelen idioot.
Tenslotte vond ze dat er eenheid in het bestuur moest zijn en dat democratisch genomen besluiten uitgevoerd moesten worden.
Op basis van die uitgangspunten kwam ze deels met zichzelf in de knoop. Dus deed ze een aantal dingen qua handhaving waar ze volledig achter stond En deels omdat het op basis van haar principes moest, maar waar ze het eigenlijk niet mee eens was. Maar ze had daar aanzienlijk minder moeite mee dan Grapperhaus.
Je hebt helemaal gelijk: dit soort mensen, die aan de knoppen zaten en de idiotie in ieder geval deels doorzagen, hadden het verschil kunnen maken. Maar op Mona Keijzer na, deden ze dat niet. En dus duurde het deels totaal onzinnige en grotendeels disproportionele beleid ruim 2 jaar.
Ik verwacht niet dat De Jonge en Rutte, de 2 grote drijvers achter dit beleid, gedurende deze enquête al enig inzicht in hun groteske falen zullen laten zien…. Zij zullen naar mijn verwachting steeds weer bevestigen dat het moeilijk was, zwaar was, grote dilemma’s, een brede afweging hebben gemaakt, maar dat dit het enige mogelijke en noodzakelijke was dat ze konden doen. Zie mijn beschouwing bij Hanneke Schipper, waarin een simpele qaly berekening aantoont dat dit totale onzin is.