PEC: Notities van Jan van der Zanden

Parlementaire enquête Corona beleid - nog steeds een mislukking

Haarlem, startdatum 30 mei 2026, JGM van der Zanden.

Direct naar:

• Marion Koopmans
  Hoofd van de afdeling Viroscience en hoogleraar virologie aan het Erasmus MC in Rotterdam. Tijdens de coronacrisis was zij lid van het Outbreak Management Team (OMT) en een van de meest geraadpleegde virologen, ook internationaal als adviseur van onder meer de WHO.
• Bruno Bruins
  Tot 19 maart 2020 minister voor Medische Zorg en Sport in het kabinet-Rutte III, en daarmee de eerste bewindspersoon die de coronarespons coördineerde. Hij trad af nadat hij tijdens een Kamerdebat onwel werd en het werk niet langer kon combineren met de zware verantwoordelijkheid. Daarna was hij onder meer interim-bestuursvoorzitter van HTM (2020–2021) en staatsraad bij de Raad van State (2021–2024).
• Jaap-van-Dissel-verhoor-5-6-2026
  Directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM en in die hoedanigheid voorzitter van het OMT. Hij was het wetenschappelijke gezicht van de overheidsadvisering en lichtte het coronabeleid herhaaldelijk toe in de Tweede Kamer.
• Mark-Rutte-—-12-juni-2026
  Minister-president van Nederland (kabinetten-Rutte III en IV) gedurende vrijwel de hele coronacrisis, tot zijn vertrek in juli 2024. Als regeringsleider was hij eindverantwoordelijk voor de kabinetsbesluiten over lockdowns en maatregelen. Sinds oktober 2024 is hij secretaris-generaal van de NAVO.
• Dick Schoof 12 juni 2026
  Van 1 maart 2020 tot 2024 secretaris-generaal van het ministerie van Justitie en Veiligheid, de hoogste ambtenaar daar; daarvoor (2018–2020) directeur-generaal van de AIVD. In juli 2024 werd hij zelf minister-president.
• Gommers 15. Juni 2026
  Intensivist, hoofd van de Intensive Care van het Erasmus MC en hoogleraar IC-geneeskunde. Als (voormalig) voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) was hij OMT-lid en een bekend publiek gezicht in het debat over de druk op de IC-capaciteit.
• Jacco-Wallinga-15-juni-2026
  Hoofd van de afdeling Modellering van Infectieziekten bij het RIVM en bijzonder hoogleraar mathematische modellering van infectieziekten aan het LUMC/Universiteit Leiden. Met zijn team maakte hij de rekenmodellen waarmee het verloop van de pandemie en het effect van maatregelen werden voorspeld, mede als basis voor kabinetsbesluiten.
• Over-de-knetterende-ruzie-tussen-Maurice-en-Marianne
  Dit onderdeel gaat niet over een getuige, maar over een conflict tussen opiniepeiler Maurice de Hond (Peil.nl) en columniste/publiciste Marianne Zwagerman, die de enquêteverhoren samen volgen voor DwarsNieuws. Beiden waren in 2020–2024 uitgesproken critici van het coronabeleid: De Hond pleitte vroeg voor aandacht voor aerosole verspreiding en ventilatie, Zwagerman schreef kritische columns (onder meer voor De Telegraaf en BNR).
• Rob Elens 17 juni 2026
  Huisarts in het Limburgse Meijel die zich tijdens de coronacrisis kritisch uitsprak over het beleid. Hij kreeg landelijke bekendheid doordat hij coronapatiënten behandelde met middelen als hydroxychloroquine en ivermectine, wat hem in conflict bracht met de Inspectie.
• Amrish Baidjoe 17 juni 2026
  Microbioloog en veldepidemioloog met internationale ervaring (Rode Kruis; eerder ebola- en zika-uitbraken). Tijdens de pandemie was hij medeoprichter van het kritische Red Team Covid-19 NL en vanaf september 2021 directeur epidemiologie en operationeel onderzoek bij Artsen zonder Grenzen.
• Marina-Eckenhausen-19-juni-2026
  Sinds 1 september 2020 inspecteur-generaal van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), de toezichthouder onder het ministerie van VWS. Zij trad aan midden in de coronacrisis en gaf in die periode leiding aan het toezicht op onder meer teststraten, grootschalig vaccineren en de inkoop van beschermingsmiddelen.
• Bianca Buurman 19 juni 2026
  Van januari 2020 tot februari 2021 Chief Nursing Officer (CNO) bij het ministerie van VWS, waarna zij per 1 februari 2021 voorzitter werd van beroepsvereniging V&VN. Daarnaast is zij sinds 2017 hoogleraar Acute Ouderenzorg bij het Amsterdam UMC. In deze rollen kwam zij op voor de positie en de bescherming van verpleegkundigen en verzorgenden.
• Margrite Kalverboer, 24 juni 2026
  Sinds 2016 Kinderombudsman en daarnaast bijzonder hoogleraar Kind, Pedagogiek en Vreemdelingenrecht. In die functie deed zij tijdens de coronacrisis onderzoek naar de gevolgen voor kinderen en jongeren en waarschuwde zij herhaaldelijk dat hun belangen, met name rond schoolsluitingen, onvoldoende werden meegewogen.
• Paul Rosenmöller, 24 juni 2026
  Was tijdens de coronacrisis voorzitter van de VO-raad, de vereniging van schoolbesturen in het voortgezet onderwijs, en in die rol gehoord over de schoolsluitingen. Daarnaast was hij in deze periode lid en fractievoorzitter van GroenLinks in de Eerste Kamer.

---

Marion Koopmans

De hamvragen werden aan Marion Koopmans niet gesteld:

• Waarom is er in het OMT geen steun gekomen voor (externe) wetenschappelijke inzichten zoals aerosolen, foute interpretatie van TU Delft rapport, besmettelijkheid na vaccin/PCR/doormaken, consequent te pessimistische R-modellen, besmettelijkheid van Omikron, etc. etc.
  Dat waren vragen die tot haar wetenschappelijke domein behoorden.
• Wat was uw rol bij gain-of-function onderzoek?
• Wat was uw relatie met Wuhan lab?
• Wat was de inhoud van de mail en telefoontjes in feb. 2020 (zie WOB)?
• En waarom is er geen consensus over Lablek/Markt begin van Corona (genetici konden aan de structuur zien dat het niet-natuurlijk was, maar in elkaar geknutseld).

Ze komt er wel heel makkelijk mee weg.

De enige onthulling is denk ik, dat zij tegen 2G was; dat wisten we nog niet.

De rest van haar verhaal is bekend van het OVV rapport en nauwelijks relevant (veel onzekerheid in het begin, OMT adviseerde & Kabinet besloot (althans officieel); RIVM/OMT werden onder druk gezet om adviezen te veranderen, vele persoonlijke bedreigingen, NL niet voorbereid op volgende pandemie).

Ze sprak Kuipers tegen: vroeger sluiten zou minder doden opgeleverd hebben, maar niet overall (wat ze er niet bij vertelde: want dat wordt door de IFR bepaald, niet door het tijdstip van lockdown tenzij de zorg overloopt)

De disproportionaliteitsvraag is bij haar niet zo relevant; die lag (officieel) elders c.q. bij de politiek.

Het is dus op dag 1 al een mislukking en cabaret voorstelling.

De PE commissie negeert cruciale "geheime" informatie die via WOB verzoeken boven water is gekomen en de vele kritiek van wetenschappers die niet in het circuit meedraaiden. Ze negeren daarmee, dat het credo "Follow the science" juist niet gevolgd werd. Ze negeren het tunnel-denken.

Over de relevantie van het Lablek

Ze mailde en telefoneerde begin februari 2020 met collega's van het Wuhan project (Daszak, Foucier, Farrar + Fauci die het financierde vanuit de VS) dat door de VS verboden was. In het geheim heeft Fauci toch geld gegeven. Dus mocht een verhaal met het Lablek als mogelijke verklaring absoluut niet gepubliceerd worden. Koopmans heeft in een email (WOB) de onwenselijkheid van het Lablek als optie te vermelden benadrukt omdat dit complottheorieën zou voeden en nadelige gevolgen voor het onderzoeksprogramma zou hebben. Een snel in elkaar geflanst onderzoek dat uitsluitend de wilde dieren markt als oorzaak zag, werd half maart 2020 gepubliceerd. Daar had stevig over doorgevraagd moeten worden.

Overigens geloven alleen in Nederland nog mensen dat het virus van de markt komt, dankzij Marion Koopmans; over de hele wereld zijn wetenschappers (m.u.v. de groep die aan de WHO is verbonden en daardoor het meeste gezag heeft), politici en burgers er vrijwel van overtuigd dat het virus uit het Wuhan lab kwam…….

Hier alle details over het demonteren van de Lablekbom : https://alter.systems/p/fb33a23c-358b-4969-bca7-bf0eb7def961

https://merylnass.substack.com/p/the-unredacted-fauci-farrar-emails

De complete onthullende en onthutsende mailwisseling: https://www.govinfo.gov/content/pkg/GOVPUB-Y4_OV2-PURL-gpo236122/pdf/GOVPUB-Y4_OV2-PURL-gpo236122.pdf

und

https://gillesdemaneuf.medium.com/full-text-proximal-origin-a-tragicomedy-of-our-times-draft-p2-39b90684bf01

Dit is relevant voor de NL PE, omdat het door de VS verboden onderzoek was, in het geheim in China werd uitgevoerd, en uiteindelijk de oorzaak werd van alle kostbare ellende gedurende ruim 2 jaar met nog steeds zeer nare restgevolgen. Het is nogal wat dat een Rotterdamse hoogleraar, met NL geld, meedoet aan onderzoek en dat bij een incident de feiten opzettelijk mede door haar verhuld worden.

Bruno Bruins

En dan Bruins, die zit er echt heel relaxed bij.

Hij heeft nèt niet gelogen, maar ook niet de volledige waarheid gesproken.

https://nos.nl/livestream/2615914-corona-verhoren-bruno-bruins-getuigt-voor-parlementaire-enquetecommissie-corona

Het moment van het briefje, is naar ik vermoed, bijna het enige echt relevante moment van dit verhoor.

Hij wordt vooral doorgezaagd over of er niet eerder en harde moest worden ingegrepen/gehandeld; hij houdt het op informatie verzamelen. NL was heel goed voorbereid volgens hem.

En dan komt hét interessantste moment: het briefje.

27 februari 2020, live op tv. Bruins krijgt een briefje aangereikt. Eerste besmetting in Nederland.

De commissie vraagt: U kreeg dat briefje in de uitzending van 27 februari 2020. Was dat toeval?

Bruins: "Ja, dat is ongemakkelijk dat het dan ook in NL is." Een heel verhaal over hoe verschrikkelijk dat moment voelde. "En ja, dat viel toevallig samen met die uitzending".

Doorvragen: was het niet getimed?

Bruins: "Nee. Dat beeld zouden we toch moeten wegnemen."

Dat is nèt niet gelogen, maar het is ook niet de hele waarheid. Maar het commissielid vraagt (bewust?) niet door! Meteen volgende onderwerp.

Want: Er zijn WOB verzoeken met bewijzen dat het een geënsceneerd beeld in die uitzending was en dat de eerste besmetting al een aantal uren vóór de uitzending bekend was. Maar er moest kennelijk een "leuk live showtje" opgevoerd worden.

Het begin van de angstporno, die later gevolgd werd met dagelijkse Frontberichten. Al helemaal in het begin.

Conclusie na twee dagen

Dus zelfs in de PE wordt er net als in de MSM, niet gewoon een heel klein beetje doorgevraagd. Alleen het bekende overheidsverhaal wordt kritisch bevraagd voorzover dat overeenkomt met kritiek van de aan de overheid gelieerde wetenschappers (Kuipers, Tostmann); niet wat uit WOB verzoeken boven water is gehaald.

Dag 1 Koopmans — hamvragen Lablek niet gesteld.

Dag 2 Bruins — doorvragen op het briefje blijft uit.

Het vertrouwen bij de Corona critici over de Parlementaire Enquête is op dag 1 al vervlogen.

Dit is een, hele kostbare, cabaretvoorstelling. Die vrijwel zeker minder gaat opleveren dan het OVV rapport. Ongetwijfeld zullen enkele politici nog wel streng bevraagd worden over te laat ingrijpen (niet te vroeg of te lang), over de mondkapjes, de kudde immuniteit; en heel misschien nog wat over de maatschappelijke en economische schade. Maar door de mediatraining en het feit dat deze openbare verhoren allemaal al enkele maanden geleden besloten "geoefend" zijn (echt waar, dit is een herhaling van al eerder gevoerde gesprekken heeft Maurice de Hond verteld) krijgen we gewoon grotendeels een herhaling van al grotendeels bekende feiten. Een enkele keer een kleine, maar niet voor het beleid echt schadelijke, onthulling. Dat verwacht ik er nu van.

De PE-leden zijn vast integer, maar ze hebben zich volstrekt onvoldoende breed laten informeren. Of ze hebben zich, in vol bewustzijn, laten sturen om ongevaarlijk te blijven voor de politici.

============

Hier zijn meer details en links voor de geïnteresseerden:

https://janvdzanden-my.sharepoint.com/:b:/g/personal/jan_janvdzanden_onmicrosoft_com/IQBjqXZFadu4TK_EPl_zzMArARFHoDxWEqJ1dOvPCOoD2u0?e=ySt27r

Jaap van Dissel Verhör 5.6.2026

Die nicht gestellten Fragen:

1. Hoe heeft het OMT gezorgd dat de medische adviezen ook echt afgewogen konden worden tegen de andere belangen? Dan had er toch bijv. een qaly balans bij de verschillende adviezen moeten zitten om dit conform het regulier beleid van VWS goed te kunnen afwegen (bijv. de geweigerde Men B vaccinatie en borstkankermedicijnen, etc. omdat de kosten/qaly te hoog zijn). Als je weet dat jouw advies onderdeel wordt van een bredere afweging, welke informatie moet je dan aanleveren zodat die afweging überhaupt mogelijk is? Dan moet je toch de standaard qaly-methodiek communiceren om op basis van dezelfde noemer een gebalanceerde afweging te maken?

Das könnte man sich vorstellen:

• QALY-verlies door COVID;
• QALY-verlies door uitgestelde zorg;
• effecten op mentale gezondheid;
• effecten op onderwijs;
• effecten op werk en inkomen.
• Als het OMT zo tegen het sluiten van scholen was, hoe kan het dan dat het OMT bij het heropenen van de scholen juist weer heel erg voorzichtig was (en soms verdeeld)? Dat is toch tegenstrijdig?
• Welke evidence is gebruikt voor het advies om kinderen 1,5m afstand te laten houden? Er was al vroeg in 2020 literatuur dat kinderen nauwelijks bijdragen aan verspreiding. Waarom is dat genegeerd?
• Waarom adviseerde het OMT vaccinatie van kinderen tegen COVID, terwijl hun risico op ernstige ziekte vrijwel nihil was? Was hier een QALY-afweging aan voorafgegaan?
• Hoe beoordeelt u dat de oversterfte in 2021 en 2022 hoger was dan in 2020, ondanks massale vaccinatie? Is dit in het OMT besproken?
• Is de schade van schoolsluitingen op kinderen (leerachterstanden, psychische problemen, kindermishandeling) ooit gekwantificeerd aan het OMT voorgelegd?
• Waarom is het idee van kudde-immuniteit zo snel weer verlaten?
• Hoe beoordeelt u met name het model (aannames, validatie) dat gebruikt werd om de lockdown + avondklok in december 2021/januari 2022 te onderbouwen? Waarom was dat wel in NL nodig en in verder niet één Europees ander land?
• Hoe beoordeelt u het feit dat de aerosolen verspreiding, die eigenlijk in april 2020 al empirisch bewezen was, bij het RIVM nog tot medio 2021 een ondergeschikte rol speelde in adviezen?
• Hoe kijkt u terug op de pogingen van RIVM om aerogene verspreiding taboe te verklaren en het belang er van te bagatelliseren (WOO verzoeken, Volkskrant + OVV rapport).
• Is het correct dat als er voornamelijk aerogene verspreiding is, de 1,5 meter en vooral de lockdown in de buitenlucht niet effectief zijn?
• Hoe beoordeelt u dat de IFR die door Ioannidis al in mei 2020 op ca. 0,2% werd geschat door het RIVM nog veel langer op een vele malen hoger getal is blijven staan?
• Wat is de reden dat het RIVM, i.t.t. andere wetenschappers nauwelijks de invloed van de seizoenen meenam in de modellen en maatregelen? Zodra het lente werd, nam de IC-druk door Corona toch al "automatisch" af?
• Waarom ging het RIVM mee in de gedachten van lockdown, terwijl al decennia bekend was dat de WHO protocollen dat afwezen vanwege gebrek aan effectiviteit en ongehoorde nevenschade?
• Hoe beoordeelt u dat het RIVM systematisch externe wetenschappers negeerde of wegzette die alternatieve inzichten boden? Denk aan de brief van 100+ wetenschappers over aerosolen, de Great Barrington Declaration, etc.
• Vindt u achteraf dat de WHO-richtlijnen te kritiekloos zijn gevolgd? U noemt het "verkeerde advies" van de WHO. Waarom duurde het zo lang voordat u daarvan afweek?
• U was tegen het "lekken" uit OMT vergaderingen en adviezen. Waarom hebt u de diverse OMT-leden die soms bijna dagelijks op TV verschenen niet tegengehouden?
• Is het OMT ooit serieus ingegaan op vroegbehandeling met bestaande middelen (Ivermectine, HCQ, budesonide, etc.)? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op basis van welke evidence is dat afgewezen?
• Waarom is vitamine D-status nooit serieus meegenomen in de advisering, terwijl er al vóór 2020 robuuste literatuur was over de relatie tussen vitamine D-deficiëntie en respiratoire infecties?
• Hoe reflecteert u op het fenomeen groupthink binnen het OMT? U zegt trots dat er zelden meningsverschillen waren. Is unanimiteit niet juist een alarmsignaal bij zulke complexe, onzekere vraagstukken?
• Zijn er dissenting opinions van OMT-leden die níet in de adviezen terecht zijn gekomen? U zegt dat meningsverschillen altijd terug te vinden waren. Is dat verifieerbaar?
• Het OMT stuurde op "aanzienlijk lager dan maximale IC-capaciteit." Waarom is er niet ingezet op opschaling van capaciteit in plaats van vraagonderdrukking? Duitsland had 3x meer IC-bedden per capita. Wat heeft het OMT geadviseerd over opschaling?
• Is de veldhospitaalschaamte besproken in het OMT? Het feit dat noodhospitalen leeg bleven terwijl reguliere zorg werd afgeschaald — is dat ooit aan de orde geweest?

Auch hier stand der Prozess im Mittelpunkt: Wer wusste wann was? Aber es ging nicht um den Inhalt und die Qualität der Beratung und beispielsweise epidemiologische Modelle (oder kaum, im letzten Teil?). Bei einem Flugzeugabsturz untersucht die OVV auch, ob die Bolzen stark genug waren und ob die Höhenmesser den richtigen Wert anzeigen. Nicht nur, ob die Protokolle und Verfahren befolgt wurden! Das ist auch hier wieder das größte Manko.

Academisch gezegd: de enquêtecommissie focust zich sterk op de politieke en procedurele gang van zaken, waardoor de diepere, inhoudelijke evaluatie van de gebruikte wetenschappelijke paradigma's (zoals de aerosolendiscussie en de proportionaliteit van de modellen) onderbelicht blijft.

Ein guter Prozess ist schön; Aber wenn der Inhalt nicht gut ist, ist er immer noch bedeutungslos!

Kritischer Bericht

Hij kwam zeer goed en scherp uit zijn woorden. Het klonk allemaal heel erg wetenschappelijk en logisch. Maar de niettemin vele tegenstrijdigheden en onwetenschappelijke uitspraken werden niet bevraagd. Dat is natuurlijk aan Van dissel te verwijten; maar nog veel meer aan de volstrekt ondeskundige en niet kritische Commissie die daarover niet doorvroeg. Uit de manier waarop vragen werden gesteld en antwoorden van Van Dissel werden samengevat, kon je merken dat de leden vaak niet snapten waar Van Dissel het over had; ze konden zijn logica vaak niet volgen. Het was dan "te technisch", zo kreeg Van Dissel dan als verwijt te horen. En dat was dan niet omdat Van Dissel onzin vertelde, zoals zijn terechte betoog dat een eerder lockdown alleen zin heeft als je die tot in het oneindige volhoudt. Hij is gewoon te intelligent voor die onnozele halzen van de commissie.

Er betont die Unsicherheit am Anfang und dass es bei der OMT nur um medizinische und epidemiologische Fragen ging. Es gab Druck, dies auszuweiten, aber er wehrte sich entschieden dagegen. Er ist der Ansicht, dass die OMT-Beratung im MCCb in einem breiteren Licht mit sozialen, wirtschaftlichen und sozialen Konsequenzen gesehen werden sollte. Das OMT hat mindestens zweimal betont, dass dies wirklich passieren musste; Er wollte nicht ausdrücklich sagen, dass es zu wenig passiert sei.

Die Kommission fragte sich vor allem, ob er früher hätte Alarm schlagen sollen, weil es so ansteckend und gefährlich sei, weil E-Mails von Modellbauern davor warnten. Er hielt das für falsch; Diese E-Mails erhöhten den Druck, schnell mehr Gewissheit zu erlangen. Seiner Meinung nach brauchte die WHO viel zu lange, um die Schwere zu kommunizieren; Er denkt nur, dass er im Nachhinein diesen falschen Rat zu lange befolgt hat.

Er wurde etwas genervt, weil das Komitee seine Worte immer wieder verdrehte und etwas vorschlug, mit dem er überhaupt nicht einverstanden war: zu spät reagiert, Interessen nicht abgewogen (es lag nicht an der OMT). Hat er recht? Es hätten ganz andere Fragen außerhalb seines Paradigmas gestellt werden können, die sie wirklich in Verlegenheit gebracht hätten.

Auf Nachfrage sagt er (zu Recht), dass die bisherigen Maßnahmen nur dann greifen würden, wenn man dann bei einer solchen ansteckenden Krankheit den Lockdown auf unbestimmte Zeit aufrechterhält. Aus der Antwort des Ausschusses geht hervor, dass sie die Logik dahinter nicht verstehen und deshalb nicht daran glauben.

Interessanterweise war die OMT absolut keine Demokratie. Es ging wirklich um den Inhalt und das Fachwissen der Mitwirkenden. Sie sind alle Ärzte mit den gleichen Rahmenbedingungen. So konnten sie einander gut folgen. Es kam selten zu Meinungsverschiedenheiten. Wenn sie vorhanden waren, spiegelte sich dies immer in der OMT-Beratung wider. Er dachte und hält Vertraulichkeit für entscheidend, denn nur dann könne eine völlig offene Diskussion geführt werden. Teilnehmer dürfen im Nachhinein nicht mit ihren Aussagen konfrontiert werden, die im Rahmen der Beratung ggf. angepasst wurden. Er fand, dass es gut funktionierte.

Über die Tests wurde viel gejammert. Natürlich viele Fragen zu asymptomatischen Infektionen. Dadurch wurden nicht nur in Brabant schneller strengere Maßnahmen als Empfehlung erlassen. Und ob dies bedeutet, dass nicht zu spät gehandelt wurde. Seine Antworten waren technisch perfekt, wurden aber missverstanden.

Das Komitee versteht nicht, dass Sie Vorsitzender von OMT und gleichzeitig politischer Berater sein können ... Pffff.

Die politische Welt ist völlig anders als die Politik: völlig andere Überlegungen. Van Dissel wollte sich da nicht einmischen. An sich nicht unberechtigt.

Es ist interessant, dass einige OMT-Mitglieder das Gefühl hatten, sie müssten am Kreuz unterschreiben. Daher wurde die Reihenfolge umgekehrt. Es wird aber auch darauf hingewiesen, dass der Rat offenbar auf dem Rat basierte, der als nächstes kam. Das ist neugierig! Natürlich muss man hierzu inhaltliche Fragen stellen; aber das passiert nicht.

Er hatte das Gefühl, dass seine Anwesenheit am Anfang oft notwendig und vielleicht sogar unzureichend war.

Soms werden vragen van het kabinet niet beantwoord omdat ze "onmogelijk" waren: ze vroegen te veel zekerheid, of ze vroegen echt iets waar onmogelijk wetenschappelijk een uitspraak over te doen is. Daar werd hij wel eens "kriegel" van. Er was genoeg vrijheid om dan een advies in een hele andere richting te geven. Helaas weer niet doorgevraagd naar voorbeelden. Je ziet hier echt de professor die in aanvaring komt met het smerige politiek bedrijf. Niks voor hem.

Hij wilde geen "politisering" van vragen of adviezen. Hij bedoelt volgens mij dat een advies niet wordt veranderd van inhoud, maar dat een advies 1:1 wordt uitgevoerd. En daar had hij grote bezwaren tegen, omdat het moet worden afgewogen tegen andere zaken. Op zich helemaal juist.

Het BAO functioneerde niet goed: de vertaling van medische zaken naar maatschappelijke consequenties. Bij persco's had ook iemand van de BAO moeten staan, en niet alleen Van Dissel met zijn medische perspectief. Hij vindt "het advies van OMT is heilig" niet OK (kwetsbaar). De manier waarop dat liep was te weinig gescheiden.

Das Leck des OMT war hoffnungslos. Das ergibt ein sehr schlechtes Bild, da das OMT oft 1:1 verfolgt wurde. Darüber hat er sich sehr geärgert. Natürlich hätte er das damals auch ausführlicher äußern können (hat aber keine weiteren Fragen gestellt), aber insofern war er eher ein guter Beamter als ein sturer Wissenschaftler. Merkwürdig, dass OMT-Mitglieder, die sehr oft im Fernsehen auftraten, nicht erwähnt werden.

Die 3 Tore stammten vom Kabinett. Einblick in das Virus, Aufrechterhaltung der Pflege und Schutz der Schwachen. Im Vordergrund stand die Aufrechterhaltung der Pflege. Aus Unsicherheits- und Sicherheitsgründen haben wir eine deutlich niedrigere Anzahl als die maximale Kapazität angestrebt.

Hij mag voor zoveelste keer niet "technisch" worden. Pfff.

De commissie vroeg hem ook bij herhaling of hij vond dat de juiste besluiten zijn genomen; er werd dus niet gevraagd naar "de juiste adviezen". Hij wil daar niks over zeggen: dat is aan de commissie en aan politici om daar over te oordelen. Ook al zegt hij dat hij er wel een mening over heeft [en dat is mij wel duidelijk: hij was het er vaak niet mee eens wat de politiek besloot]. Hij benadrukte nogmaals dat het OMT enkele keren geschreven heeft dat breder gekeken moet worden dan alleen medisch. Ook benadrukte híj dat het hebben van kinderen bij OMT leden van invloed is: zij zagen ook dat de gevolgen van de maatregelen heel heftig waren. Maar hij bewaakte dat het OMT toch bij het vakgebied bleef. Het was aan de politiek om daar een zelfstandige weging aan te geven en tot een besluit te komen.

Die OMT war entschieden gegen die Schließung der Schulen.

Hij is glashelder en tamelijk logisch binnen het reguliere paradigma. Hij ontwijkt bepaald geen vragen, maar gaat vol de confrontatie aan als er "foute"/suggestieve vragen gesteld worden.

Mark Rutte — 12 juni 2026

Dit verhoor gaat wederom grotendeels over de processen: wie, wat, wanneer, met wie, hoe. Maar hier wordt voor het eerst stevig doorgevraagd over het ervaren gebrek aan belangenafweging zoals door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OOV) is gerapporteerd — tunnelvisie — en zoals uit eerdere verhoren al bleek: zaken waren voorgekookt in het Catshuisoverleg. Rutte, Grapperhaus en De Jonge hadden alles al samen dichtgetimmerd, het OMT was de facto heilig, en de andere ministers met hun belangen kwamen er niet doorheen — zoals zij zelf, blijkend uit WOB-stukken, hebben geschreven.

Rutte houdt stevig vol dat er robuust is besloten en bestuurd, dat er steeds brede afwegingen zijn gemaakt in de MCC19, dat er stevige ruzies waren — dus flink georganiseerde tegenspraak, "en dat is ook goed" — en dat men er uiteindelijk altijd goed uitkwam. De enige uitzondering: Mona Keijzer. Die moest vertrekken. Dat dissidentie niet getolereerd maar geëlimineerd werd, spreekt boekdelen over de werkelijke ruimte voor tegenspraak.

Ook betoogt Rutte herhaaldelijk, ook na doorvragen, dat er in een aantal gevallen op basis van het OMT-advies "gewoon geen ruimte was" om iets anders te doen dan verregaande maatregelen. Discussies hadden dan feitelijk geen zin. En dat werd ook door de anderen — de trojka — beaamd.

Uit dit verhoor rijst exact het beeld dat de korte-termijn-COVID-zorg dogmatisch boven alles ging. Een objectieve proportionaliteitstoetsing ontbrak; alle andere belangen weken daarvoor. Het komt erop neer dat een "brede afweging" alleen plaatsvond nádat de acute zorg was veiliggesteld. Dan kon over de prioritering van de overige belangen gesproken worden — die echter per definitie ondergeschikt waren aan het primaat van de COVID-zorg.

Zelfs die resterende afweging wekt, ook na stevig doorvragen, de indruk van een subjectief onderbuikproces: een geheime Coca-Cola-formule, onnavolgbaar en verre van objectief.

Wat de commissie had moeten vragen:

• Op basis van welke vooraf vastgestelde criteria werd bepaald wanneer de zorgdruk zó hoog was dat andere belangen moesten wijken? Welke drempelwaarden golden? Wie stelde die vast?
• Hoe werd de zwaarte van die andere belangen objectief gewogen tegenover de acute zorgbelangen?
• Is er ooit een externe, niet aan de COVID-bestrijding gelieerde instantie gevraagd om de proportionaliteit te toetsen — bijvoorbeeld het CPB, de Raad van State, of de afdeling van VWS samen met RIVM en de Gezondheidsraad die normaal pakketbeslissingen doorrekent?

Onbegrijpelijk is ook dat de commissie niet aan Rutte vraagt óf en hoe die brede afweging geobjectiveerd had kunnen worden — bijvoorbeeld met Qaly's, zoals VWS en EZK dat standaard doen bij pakketbeslissingen.

• Was die objectieve kosten/batensystematiek bij het kabinet bekend?
• Waarom is die niet toegepast? VWS besluit immers routinematig om behandelingen niet in het zorgpakket op te nemen — met als consequentie dat mensen sterven die met wél vergoede zorg langer hadden kunnen leven.
• Dus waarom gold tijdens COVID het absolute gebod dat géén enkele patiënt mocht sterven aan capaciteitsgebrek, terwijl het gevolg daarvan was — zoals Armand Girbes, voormalig hoofd IC van het VUmc, heeft betoogd — dat andere patiënten met een gunstige prognose niet op de IC terecht konden? Patiënten bij wie met veel meer gewonnen levensjaren gerekend had kunnen worden.
• Waarom is niet op z'n minst gepoogd om de systematiek en de normen die VWS en EZK standaard hanteren óók op het coronabeleid toe te passen? Dan kun je de geringe levensjarenwinst van COVID-IC-zorg — de gemiddelde sterf leeftijd was circa 84 jaar — objectief afwegen tegen het aanzienlijk grotere verlies aan levensjaren door uitstel van planbare maar ook zeer dringende zorg met veel meer impact: hart- en vaatziekten, longziekten, beginnende kanker, enzovoort.

Dat die vragen niet gesteld zijn, is niet alleen een omissie van de commissie. Het lijkt onderdeel te zijn van hetzelfde patroon dat ze beoogt te onderzoeken.

Dick Schoof 12 juni 2026

Houdt een gloedvol en op zich sterk betoog over crisismanagement: incl. het risico op tunneldenken en machtsmisbruik als een crisis langer duurt. Daarom mag de crisis organisatie ook vooral niet te lang blijven bestaan vindt hij.

Hij vindt dat in het begin te eenzijdig gewerkt is, maar "het kon niet anders". Daarom was het eind mei cruciaal om de crisisbesluitvorming op te heffen. Dat is moeilijk, omdat mensen gewend zijn om zo "lekker snel" te besluiten.

Hij gaat grondig in op de eisen aan een crisis organisatie en dat VWS (een stelsel ministerie) daar niet de cultuur voor had; daarom duurde het even voordat VWS omgeschakeld was.

Er is wel gepoogd om met een matrix model de impact van sociaal-maatschappelijk-economische gevolgen ook "harder" te maken; maar dat is eigenlijk niet gelukt.

Er lag een sterke focus/dominantie op het medische, en daardoor kregen de andere belangen nauwelijks ruimte.

In dit gesprek komt het cruciale punt van de Rule of Rescue op tafel: " We moeten zorgen dat Covid niet de maatstaf der dingen wordt, ook niet als het over een pandemie gaat. In het algemeen zouden we scenario's moet maken om de maatschappelijke impact beter met elkaar te kunnen wegen. Maar het blijft een ontzettend ingewikkeld dilemma: want hoeveel doden moet je accepteren t.o.v. de maatschappelijke impact, jongeren die niet naar school gaan of een bedrijf dat niet kan functioneren? [uitgestelde zorg noemt hij, bewust?, niet… ] Dat blijft een keuze die bijna niet te doen is." En, er waren alternatieven, maar "Het voorbeeld van Engeland was een richting (het laten uitwoeden van het virus); in theorie had dat gekund. Dat was voor de Nederlandse politici niet een optie om die kant op te gaan". Bij de ACC was een belangrijke lijn "hoe kunnen we de samenleving toch zo veel mogelijk openhouden?". Maar dus niet een "volle belangenafweging" (zoals in de rechtspraak geldt).

In portfolio-management termen was sprake van 2 portfolio's: het medische, dat altijd voorrang op alles krijgt; het overige, dat dan kan strijden over de resterende "kruimels". Dit leidt per definitie tot suboptimalisatie voor een organisatie als geheel. In dit geval: de medische winst leidde tot een aantoonbaar 3 x hoger medisch verlies (320.000 levensjaren vs. 100.000 levensjaren winst) en tot een ca. 12 x hoger maatschappelijk verlies, namelijk ca. €1 miljoen/levensjaar versus de norm van maximaal €80.000/levensjaar. Er was dus helemaal géén integrale afweging, maar een hiërarchische voorrangsregel die per definitie tot suboptimalisatie leidt.

Toch vreemd dat ze worstelden om een "objectief wegingsinstrument" te hebben/maken. Terwijl dat bij VWS gewoon dagelijks gebruikt wordt. Zelfs in april 2020 kreeg VWS nog een afkeurend rapport van de Rekenkamer, omdat ze in enkele jaren daar voor een aantal weesgeneesmiddelen veel te duur hadden ingekocht, boven de norm van €80.000,= / qaly (= gezond levensjaar). VWS beloofde beterschap! En EZK heeft eind maart een qaly model had gemaakt, dat mede geïnspireerd was op het Gupta rapport "Covid19 goes cuckoo" (https://gupta-strategists.nl/storage/files/200521-COVID-goes-Cuckoo.pdf ), oftewel Corona patiënten met een relatief zeer korte levensverwachting kieperen alle andere zorg uit het "ziekenhuis-nest", juist ook die met een zeer lange prognose, mits op tijd wordt ingegrepen. EZK voorspelde ca. 620.000 verloren levensjaren, terwijl er slechts ca. 100.000 door dat beleid gewonnen zouden worden (2 MKBA versie 1 en 2.pdf https://janvdzanden-my.sharepoint.com/:b:/g/personal/jan_janvdzanden_onmicrosoft_com/IQBJYx2RkHdlRY-TAdCs_w37AWOHYqx8AobgdgVeESgukbE?e=g0gLiw ). Volgens RIVM (juli 2022) heeft die uitgestelde zorg minimaal 320.000 gezonde levensjaren gekost (https://www.rivm.nl/nieuws/corona-kost-gezonde-levensjaren-uitgestelde-operaties ).

Deze vragen hadden natuurlijk gesteld moeten worden over het ACC, de club van SG's:

• hoe zagen die matrix modellen om e.e.a. objectief te maken en af te wegen er uit?
• u noemde "niet naar school gaan en een bedrijf dat niet kan functioneren". Hoorden de gevolgen van uitgestelde zorg daar ook niet bij? Hoe is dat gewogen? Dat lijkt toch eenvoudiger, omdat dat ook over leven en dood ging?

Inleiding op de volgende vragen vraag: VWS en EZK hanteren al decennia kosten/baten analyses op basis van qaly's zodat (acute) zorg objectief kan worden afgewogen tegen lange termijn medische gevolgen. En waarbij zelfs zorgkosten en levensjaren worden afgewogen tegen financieel-economische gevolgen. Daar is door het Zorg Instituut Nederland zelfs een norm voor van €20.000,= / levensjaar voor lichte zorgbehoefte en maximaal €80.000 / levensjaar voor zware zorgbehoefte.

• was deze systematiek bij u bekend?
• was deze systematiek bij de SG en de DG van VWS bekend?
• Was deze systematiek bij RIVM en bij het OMT bekend?
• waarom is deze objectieve systematiek niet ingezet?

Dit blijft de hamvraag die de Parlementaire Enquête commissie tot heden verzuimt te stellen.

Er zijn nog diverse mogelijkheden bij het verhoor van Gommers, Van Dissel (2^e keer), Rutte (2^e keer), Hugo de Jonge. En mogelijk nog meer hoge ambtenaren die geacht worden op de hoogte te zijn van de staande praktijk bij VWS om objectieve kosten/baten analyses te maken t.b.v. opname in het basispakket van de zorgverzekering.

Wie verlost het proportionaliteitsvraagstuk van de onderbuik en verheft dit eindelijk tot een rationeel afwegingskader?

Want ondanks het parool "We volgen de wetenschap", was de harde realiteit dat de onderbuik het belangrijkste motief was achter de eenzijdige medisch gefocuste besluiten.

Voor de wetenschappelijk-ethische onderbouwing van de toepassing van de kosten/baten analyse juist in massale crisissituaties verwijs ik naar (Orr & Wollf, 2014, https://www.researchgate.net/publication/271918715_Reconciling_cost-effectiveness_with_the_rule_of_rescue_the_institutional_division_of_moral_labour)

Diederik Gommers 15 juni 2026

Hat sehr bemerkenswerte und widersprüchliche Aussagen gemacht, die natürlich nicht weiter in Frage gestellt wurden.

Es gab einen heftigen Streit zwischen ihm und Rutte/De Jonge über das 80-Jahre-Alter im Triage-Protokoll.

Hij schaamde zich dat ouderen gedurende een aantal weken eenzaam en alleen gestorven zijn in ziekenhuizen/IC's en verpleeghuizen. Dat moeten we echt nooit meer doen.

Er erklärte, dass das Virus nicht so tödlich sei, wie es behauptet wurde; Das Problem war, dass fast niemand mehr davor gefeit war.

Zu den Schulschließungen äußerte er sich nicht explizit.

Dann sahen wir ein ganz anderes Gommers.

Widersprüchlich ist, dass er sagt, dass das OMT medizinisch-epidemiologische Beratung leistet und dass BAO, MCCb und das Kabinett eine umfassendere Beurteilung vornehmen. Und das ist auch gut so. Doch gleichzeitig trat er mehrfach im Fernsehen auf, um mit seiner deutlich strikteren Haltung zu früheren und strengeren Lockdowns hausieren zu gehen. Beides kann nicht richtig sein. Anschließend räumte er ein, dass es rückblickend richtig gewesen sei, die Maßnahmen im Mai 2020 schneller zu reduzieren. Nur um später im Jahr erneut Vollgas zu geben und während der zweiten Welle einen schnellen, intensiven Lockdown durchzuführen.

Gommers stelde dat ruimtes en apparatuur al tamelijk vroeg meer dan genoeg aanwezig was; alleen IC-verpleegkundigen was in het begin en later nog veel meer een mega-probleem. Niet doorgevraagd werd toen Gommers vertelde dat Corona-patiënten op de IC niet behandeld werden. Ze kregen namelijk alleen beademing en moesten regelmatig "gekeerd" worden volgens hem. Dan zou ik vragen: maar daar heb je dan toch geen super getrainde hoog opgeleide IC-verpleegkundigen voor nodig? Onbegrijpelijk.

Zu seinen Aussagen vom 30. Dezember 2021 https://www.youtube.com/watch?v=j5g0C9_Bhzg mit Kommentar und vollständig https://www.youtube.com/watch?v=bB0GShoXw9g kwamen ze ook niet terug: hij zei toen dat het niet meer uit te leggen is dat voor jongeren geen onderscheid gemaakt werd vanwege hun veel lagere risico profiel. Hij was in dat interview ook kritisch over de massa vaccinatie. Het leek of hij zelf na de 1^e booster is gestopt, omdat hij zich gezond voelt en dus een goed immuunsysteem heeft. Verder: Corona = peanuts, is eigenlijk een virus van niets [voor jongeren], we worden er bijna niet ziek van. Zijn uitspraken werden direct zwaar gedownplayed door Peter vd Voort (D66 Eerste Kamer en intensivist in Groningen). BNN/VARA en Joop waren er ook als de kippen bij om de uitspraken van Gommers te relativeren: https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/debatcentrum-de-balie-verknipt-interview-met-diederik-gommers-tot-nepnieuws Ook zelf heeft hij zijn uitspraken "genuanceerd".

Nun, wer war der echte Gommers? Das werden Sie sich nach diesem Verhör fragen ... Doch der Befürworter früher strenger Maßnahmen, der, auch wenn er sich später als falsch herausstellte, seine Behauptungen fröhlich fortsetzt. Er war ein wenig enttäuschend für mich; Ich dachte, er sei wirklich mehr von der Unverhältnismäßigkeit aller Maßnahmen überzeugt.

Gommers verschuilt zich achter de formele structuur (het OMT adviseert slechts medisch-epidemiologisch), maar misbruikte zijn media status tegelijkertijd om politieke druk uit te oefenen. Dit raakt aan de kern van de parlementaire enquête: de verwevenheid van wetenschap en politiek, waarbij politici zich achter 'de wetenschap' verschuilden en wetenschappers op de stoel van de politiek gingen zitten.

Er war und ist ein sehr engagierter Intensivist, aber meiner Meinung nach nicht geeignet, Makropolitik zu machen. Er leidet typischerweise unter der Rettungsregel von Orr & Wolff.

Jacco Wallinga 15 juni 2026

Aan dat verhoor was geen touw vast te knopen. Het leek dat ook de commissie dat vond. Ze hielden zelfs 2 keer pauze. Ze kwamen er niet doorheen en de meeste vragen werden met heel veel ingewikkelde omhaal van woorden gewoon niet beantwoord, ondanks soms wel 5 keer dezelfde vraag stellen.

Hij werd volstrekt onvoldoende geconfronteerd met zijn voorspellingen en de in bijna alle gevallen enorme afwijkingen in de realisatie er van. Het ontbreken van een kritische reflectie op de ingebouwde alarmistische bias (minimaliseren van naleving, maximaliseren van R-getal en toxiciteit) is een groot gemis in het verhoor. Worst-case aannames werden in de communicatie naar buiten gepresenteerd als meest waarschijnlijke scenario, zonder enige nuance. En vervolgens werd daar het beleid voor een groot deel op gebaseerd.

Een fundamentele wetenschappelijke vraag die de commissie had moeten stellen is: heeft het RIVM achteraf de modellen ooit gevalideerd met de werkelijke data om te achterhalen waarom ze er zo ver naast zaten, met name de laatste Omikron lockdown? En ook had n.a.v. de WOO-documenten gevraagd moeten worden of/hoe nalevingsparameters zijn veranderd op basis van "bestellingen" van het Kabinet om een avondklok in te voeren. Het bleef doodstil……..

Over de knetterende ruzie tussen Maurice en Marianne

Aanvankelijk ergerde ik mij en had plaatsvervangende schaamte voor het disrespectvol uit haar slof schieten van Marianne. Gelukkig bleef Maurice stoïcijns en kon er wel om lachen.

Maar bij nadere overweging was het een déja vu: Dit is precies het patroon dat in Corona tijd in vrienden groepen en zelfs binnen families optrad.

Op het oog betrouwbare en daardoor overtuigende wetenschappers vertellen leugens en halve waarheden. De meerderheid doorziet het niet en gelooft er heilig in: want "betrouwbare wetenschapper". Maar een kritische minderheid doorziet de tegenstrijdigheden en onzinnigheid van het betoog, probeert dat rustig uit te leggen, maar krijgt direct daardoor het label Wappie en gekkie opgeplakt. En dat leidde dan tot scheuringen binnen vriendengroepen en zelfs families. Ik heb het zelf ook ervaren.

Tijdens de coronacrisis raakten discussies snel geëscaleerd en emotioneel geladen. Dit kwam doordat standpunten over beleid, maatregelen en vaccins niet langer alleen over feiten gingen, maar gekoppeld werden aan moraliteit, burgerplicht en wederzijds wantrouwen.

Dus: eigenlijk wel mooi dat dit gebeurd is. Een prachtige illustratie van de verdeeldheid die door het vrijwel permanente onzinnige Corona-beleid gezaaid werd en nu in de Parlementaire Enquête Commissie nog steeds gezaaid wordt onder de bevolking.

En dat is nu tussen mensen nog steeds niet over. Ook dat merk ik nog wekelijks. Zelfs Maurice en Marianne zijn vatbaar gebleken voor de overheid die voor Loki speelt, de intrigant die overal verdeeldheid zaait.

Ik hoop alleen dat dit met respect voor Maurice wel uitgepraat wordt…..

Rob Elens 17 juni 2026

Dit was een verademing: eindelijk een verhoorde die gewoon vrijuit sprak zonder meel in de mond.

Daar staat tegenover dat het schokkend was hoe hij van 3 kanten (IGJ, Ministerie, OMT) is tegengewerkt en bijna kapot is gemaakt door de IGJ op aanwijzing van Hugo de Jonge. We mogen hopen dat zowel de IGJ als De Jonge hier uitermate scherp over ondervraagd zullen worden.

Hij gaf een glashelder betoog over hoe hij uit nood (in de ziekenhuizen stierven zijn patiënten) tot de mix van het Zelenko-protocol (HCQ + zink + azitromycine) was gekomen en hoe dat tot zijn eigen verbazing heel effectief bleek. Toen hij dat bekend wilde maken werd hij 2 dagen later door de IGJ op zijn vingers getikt. En vervolgens kreeg hij via IGJ en tuchtrecht boetes vanwege gebruik van off-label HCQ tegen de richtlijn van de NHG (terwijl off-label gebruik van geneesmiddelen aan de orde van de dag is, zelfs zo vaak dat het volgen van officiële procedure volstrekt onrealistisch is).

Zie onderzoek van dr. T.M. van der Zanden: Er zijn hoge prevalentiecijfers van off-label voorschrijven in de kindergeneeskunde: met een gemiddelde van 24% (range 3-97%) in de huisartspraktijk, tot 39% (range 3-86%) bij kinderen die in het ziekenhuis opgenomen zijn en tot 66% bij premature pasgeborenen (range 44-80%). Off-label voorschrijven aan kinderen is daarmee eerder de regel dan de uitzondering. En bij Volwassen ziekenhuispatiënten: gemiddeld 42% (spreiding 7-95%) en Volwassen poliklinische patiënten: gemiddeld 32% (spreiding 14-69%).

Dus ongehoord dat hij verhoord werd voor het succesvol voorschrijven van geneesmiddelen [normaal volgt er alleen onderzoek en tuchtrecht als er schade is berokkend]), "reclame" maken voor een geneesmiddel terwijl hij zonder financiële belangen slechts voorlichting gaf over zijn geboekte successen (krijgt de overheid dan ook een boete voor de reclame voor mRNA prik?).

Omdat hij onverstoorbaar was kreeg hij op tafel wat hem dwars zat, hoewel de commissie hem herhaaldelijk het zwijgen op probeerde te leggen.

Het was ontluisterend en dramatisch.

Amrish Baidjoe 17 juni 2026

Interessant en relevant was zijn inbreng t.a.v.:

• segmenteren van maatregelen (wachtkamers, verpleeghuizen, dus risico gestuurd) in plaats van dichotome besluiten met alles of niks;
• operationele ervaring met het managen van een uitbraak en crisis toevoegen aan een OMT is zeer nuttig.
• hij legde e.e.a. heel goed uit

Zwak in zijn betoog was het volgende:

• Het belangrijkste bezwaar is dat hij monomaan focust op het voorkomen van besmettingen ten koste van alles. Dat is juist de tunnelvisie waar de OVV voor waarschuwde.
• Hij stelde dat onbekend was of immunisatie door doomaken van Corona wel zou werken. Dit was in maart al bekend. Maar het is tot heel lang (2022) en zelfs bij vele specialisten tot heden ontkend.
• Hij suggereerde dat eerder isoleren/lockdown voor minder doden zou zorgen; dat is onlogisch, tenzij je de lockdown laat voortduren totdat er een wondermiddel is dat Corona definitief stopt of de dodelijkheid definitief weghaalt. Beide is i.i.g. met het mRNA vaccin niet gelukt: besmettingen leken zelfs vaker voor te komen en hoewel ziekenhuis opnames door Corona zeer sterk zijn afgenomen, is de all cause mortalitiy juist in 2022 - 2024 ongekend hoog gebleven, terwijl Corona min of meer verdwenen was. Het vaccin lijkt hiervoor de enige plausibele verklaring. Een eerdere lockdown had dus helemaal niet geholpen om minder doden te krijgen: uiteindelijk zou toch iedereen besmet worden. De relatief lage IFR (vergelijkbaar met griep) maakte dat strenge maatregelen in feite nauwelijks effectief waren: de schade was veel groter dan de winst (zie elders).
• Hij pleit voor een multidisciplinair OMT, dat ook niet medische (sociologische, economische, communicatieve) expertise bevat. Hoewel dat zou kunnen, is dat vrijwel zeker een garantie voor eindeloos overleg en botsingen op het "lagere" niveau. Als je specialisten in één groep hun eigen belangen laat uitdiscussiëren gaat dat niet werken. De huidige opzet (OMT + BAO + MCCb + Kabinet) voorkomt stammenstrijd. De integrale beslissing met voorafgaand integraal advies wordt op basis van alle informatie en standpunten (+ onderliggende belangen) door het MCCb opgestelde en tenslotte door het Kabinet genomen. Zij moeten waar zaken onduidelijk zijn zich voor laten lichten door de verschillende experts.
• Hij stelt dat geen sprake is van een gezondheids-crisis maar een systeem crisis. Vervolgens vulde hij dat weer in met een alomvattende focus op de volksgezondheidskant i.p.v. een holistische afweging. Dat is strijdig en getuigt van de monomanie van Baidjoe.

P.S. Treurig dat Mutluer bewees dat ze na 2 weken verhoren en maanden voorbereiding nog steeds het verschil tussen een viroloog en een epidemioloog niet kende. Ongehoord…..

Marina Eckenhausen 19 juni 2026

DG van de IGJ

Zusammengefasst: Ein Wolf im Schafspelz.

Einerseits eine sehr nuancierte und gut durchdachte umfassende Betrachtungsgeschichte (Jugend, Schulen, vergessene Gesundheitsbereiche, individuelle versus kollektive Interessen usw.). Senden Sie aber andererseits einen Brief (am 12.12.2020 zusammen mit der NZA), in dem Sie einen strikten Lockdown fordern. Innerlich widersprüchlich, heuchlerisch.

Enerzijds een mooi verhaal over het veld "laten betijen" en zorg innovaties tot stand laten komen. Maar anderzijds wel voor het eerst ooit huisartsen keihard aanpakken, zonder manifeste risico's, die patiënten blijken te genezen met off-label middelen, op basis van plots strikt toegepaste wet- en regelgeving. Intern strijdig, selectieve handhaving.

Enerzijds een strikt beroep op grondige wetenschappelijke onderbouwing van veiligheid en effectiviteit van geneesmiddelen en op basis daarvan artsen die HCQ (met zink + azithromycine) voorschreven keihard aanpakken; anderzijds zonder enige kritiek een mRNA vaccin massaal laten voorschrijven dat ongetest is zelfs aan mensen met een 0=-risico voor Corona, waarvoor in de Pfizer trials en bij de eerste introductie mega veel bijwerkingen uit bleken, en waarbij sinds 2022 - 2024 een giga onverklaarde, nog steeds niet goed onderzochte, oversterfte ontstond. Intern strijdig, selectieve inzet van de wetenschappelijke methode.

En dat alles gelardeerd met "keurige" proceskritiek, die ook al door de OVV was geleverd; ze refereerde daar ook aan, omdat ze ook door de OVV was geïnterviewd.

Wie in früheren Anhörungen wurden diese Unstimmigkeiten und inhaltlichen Aspekte nicht erörtert. Es bleibt auf Prozessebene hängen. Zu diesen 3 grundsätzlichen Widersprüchen hätten natürlich weitere Fragen gestellt werden müssen...

=====

De overheid gaf de uitvoering wel eens wat al te strakke instructies. IGJ werd daar ook regelmatig door overvallen. Verpleeghuizen, gehandicapten zorg en GGZ hebben ook heel veel te lijden gehad van de sluitingen. Je moet de mensen vertrouwen geven dat ze zelf innovatie kunnen realiseren in de praktijk, juist in de crisis omdat er veel onduidelijk is. Ze hadden bij IGJ als uitgangspunt dat ze altijd goed naar de context zouden kijken. We doen niet mee aan meningen en dus ook niet naar de TV; IGJ is afgeleid van c.q. ondergeschikt aan kabinetsbeleid. Tegelijk is de IGJ onafhankelijk. Dus ze geeft geen persoonlijke mening. Ook achteraf heeft ze "geen mening" over of het wel een goed besluit was. Risico: de burgemeester in oorlogstijd: meewerken aan zaken die eigenlijk inhoudelijk niet deugen. Ze hebben de sluitingen en bezoekregelingen van de instellingen niet gehandhaafd. De IGJ eiste wel dat met OR en patiëntenraad afspraken gemaakt zouden worden bij afwijkingen. Patiëntenorganisaties hadden graag gewild dat IGJ juist wel binnen gaat checken (vanwege veiligheid? of vanwege onmenselijkheid [ = ook kwaliteit?]); dat bleef onduidelijk.

IGJ gehörte eigentlich nicht zur BAO; hatte keinen Mehrwert. Stücke kamen viel zu spät. Den Experten des IGJ blieb nicht genügend Zeit, sich mit den OMT-Ratschlägen auseinanderzusetzen. Sie haben bereits im Radio gehört, was passieren würde, während das BAO noch kommen musste. Das erschien mir also ziemlich sinnlos.

Wer mehr Aufmerksamkeit verlangte, erhielt auch mehr. Neben dem Zkh war mehr Aufmerksamkeit für die gesamte Gesellschaft erforderlich. Pflege, insbesondere aber auch für andere Pflegebereiche. Sie vermisste die Debatte, auch im Repräsentantenhaus, etwa über die negativen Folgen von Schulschließungen. Eine Pandemie kann nicht allein in der Verantwortung eines Ministers liegen (De Jonge): Sie erfordert alle Disziplinen. Es ist mehr als nur medizinisch. Ein Bildungsnachteil führt zu einem lebenslangen gesundheitlichen Nachteil (15 Jahre Unterschied in den gesunden Lebensjahren bei geringerer Bildung). IGJ hat darauf aufmerksam gemacht [und einen strikten Lockdown am 12.12.2020 gefordert...].

In einer Pandemie stellt sich die Frage, wie angesichts der Knappheit eine gerechte Verteilung erreicht werden kann. Kollektives Interesse versus individuelles Interesse. Dies gilt auch für Organisationen: nur für Ihr eigenes Unternehmen oder für das ganze Land.

Bisher hört sich das alles sehr vernünftig an.

Ende 2020 (12. Dezember, dringender Brief gemeinsam mit der NZA) drängten sie darauf, schnell einen Lockdown zu veranlassen. {Was ist mit den anderen Sektoren? Plötzlich nicht mehr wichtig?]. Und so hatte die IGJ immer noch Einfluss auf die Entscheidungen oder versuchte, politischen Druck auszuüben. Sie hat auch Zkh. wegen zurückgehaltener Betten angerufen, um LCPS zu unterstützen. Also auch nur operative Tätigkeiten statt nur unabhängige Aufsicht.

Code Black hat es nie gegeben. Aber Zkh. Möglicherweise haben sie Entscheidungen getroffen, um Code Black zu meiden. Nur wenn landesweit kein einziges Bett verfügbar ist, werden Entscheidungen über den Zugang zur Gesundheitsversorgung aus nichtmedizinischen Gründen getroffen = Code Black.

Ze wil niet ingaan op de casus van Elens. In alle landen speelde dit (dat is relevant: waarom? Off label wordt namelijk zo massaal voorgeschreven, dat niemand zich daar normaal druk over maakt, tenzij mensen er van doodgaan). Zorgverleners mogen een mening hebben. IGJ grijpt in bij potentiele risico's. Het gaat om toepassen van regels. IGJ kan geen ruimte nemen over interpretatie van geneesmiddelenwet. Er is toetsing met medisch ethische commissies over wat wel/niet in richtlijnen staat. Off-label kun je bij geval voorschrijven. Als kinderarts kon het niet anders, maar de beroepsgroep heeft dat dan onderbouwd met wetenschappelijk bewijs en vervolgens geïndiceerd (blijkt volgens dissertatie van dr. TM van der Zanden niet te kloppen; ze pleit wel voor meer onderzoek en protocollen t.a.v. wat nu off-label wordt voorgeschreven). Ook in crisis moet je gewoon onderzoek doen voor off-label voorschrijven. We hebben zorgvuldige wetten en toetsing voor je iets mag testen op patiënten [maar voor mRNA geldt die strengen toetsing dus kennelijk niet]

IGJ heeft Elens gewoon verwezen naar zijn beroepsgroep voor onderzoek. Ze heeft de ruimte niet gezien om niet te handhaven op basis van de geneesmiddelenwet en staat er nog steeds achter. De boete van €150k communiceren is achteraf niet OK; want dat geldt alleen voor grote organisaties met een miljoenen omzet, nooit voor individuele huisartsen. [Die kregen "slechts" een boete van €12.000,=].

Auch in Krisenzeiten muss man nachweisen, dass der Nutzen die Kosten überwiegt [toll, aber ist das bei einem Lockdown nicht notwendig?].

Jeder, auch der Minister, kann sich mit seinen Bedenken an die IJG wenden. Ein Brief von De Jonge ist also ganz normal.

Es gibt Prozesse im IGJ, die Sie möglicherweise übernehmen oder nicht; Dies basiert auf der Priorität: Alles, was Sie tun, bedeutet, dass Sie nicht viel überprüfen.

Es besteht keinerlei Zusammenhang zwischen De Jonges Antrag und der Übernahme von Elens' Fall. Aus internationalen Kreisen gab es schwerwiegende Berichte mit Nebenwirkungen über Herzrhythmusstörungen [eines Medikaments, das seit Jahrzehnten erfolgreich gegen Malaria verschrieben wird... rara].

Der Minister kann dem IGJ eine Anweisung erteilen, dann müssen aber beide Kammern informiert werden. Also entschied sie sich zu 100 % unabhängig für Elens.

Bianca Buurman 19 juni 2026

Chief Nursing Officer bij VWS

Vanaf 2021 voorzitter V&VN.

Dit was een nauwelijks interessant verhoor.

"Met de kennis van nu zou je andere besluiten nemen t.a.v. sluiten van tehuizen; maar toen kon je wel begrijpen dat die maatregelen genomen werden."

Een lange verhandeling over onvoldoende testen en PBM's. Maar nauwelijks aandacht voor ventilatie. De medische adviezen over maskers werden beïnvloed door de schaarste; ze waren dus niet wetenschappelijk onafhankelijk. Nog steeds is daar kennelijk niet bekend wat de dominante verspreidingswijze is en dat mondkapjes dus maar heel erg relatief helpen…...

Ze mocht van VWS een brief niet toelichten in een technische briefing aan de Tweede Kamer. Ze kon later wel een hoorzitting geven (11 mei 2020) aan de Tweede Kamer; maar toen was het ergste qua Corona en PBM's voorbij.

Hugo de Jonge was behoorlijk eigengereid men trok zijn eigen pad (i.t.t. Tamara v.d. Ark).

De praktisch ingestelde verpleegkundigen werden aanvankelijk nauwelijks gehoord bij het beleid (wat werkt wel/niet in de praktijk is heel belangrijk als inbreng voor het beleid). Ondanks voorstellen mocht ze niet bij het OMT aanschuiven. Later werd dat beter.

Ook zij hebben in 11 november 2021 een brandbrief geschreven om een strenge lockdown te creëren. Dat was de Omikron variant, die uiteindelijk tot minder dan 1/6 van de geplande IC-bezetting heeft geleid omdat de ernst van het virus zwaar werd overschat, terwijl dit al wereldwijd bekend was. Nederland kreeg als enige een lockdown eind 2021. Geen enkele reflectie hier over….

Margrite Kalverboer, 24 juni 2026

kinderombudsman

Ik ben kennelijk een "Über-Wappie".

Ik kan het positieve oordeel over Margrite Kalverboer namelijk absoluut niet delen. Ik zal mijn kritische beschouwing puntsgewijs weergeven.

1. Ze voert absoluut een gepassioneerd, maar zeker voor een hoogleraar, veel te emotioneel, betoog over de belangen van kinderen. En bevestigt dat kinderen zeker geen prioriteit hadden; noch bij het Kabinet, noch bij de tweede Kamer, noch in de media. Noch bij de adviseurs zoals OMT, PO/VO-raad, RIVM etc. etc.
   En je voelt haar machteloze woede, dat ze eigenlijk nergens wat in de melk te brokkelen heeft en geen echte toegang heeft tot "de macht".
2. Vervolgens blijkt haar betoog geheel gebaseerd te zijn casuïstiek; weliswaar ca. 2.000 per jaar, maar nog steeds casuïstiek. Op de (herhaalde) vraag over cijfers, c.q. extrapolatie en/of generalisatie c.q. impact naar de hele Nederlandse bevolking geeft ze totaal niet thuis. Van een hoogleraar mag je toch echt wat anders verwachten….
3. Niettemin had het gesprek meerwaarde, maar anders dan wat Marianne en Maurice betoogden:
   1. ze legde duidelijk bloot dat de meeste kinderen eigenlijk helemaal niet zo veel last hadden van de lockdown; integendeel: ze kregen eindelijk aandacht van papa en mama.
   1. ze maakte wel duidelijk dat kwetsbare kinderen uit "lelijke milieus" met geweld e.d. wel echt heel veel slechter af waren; dat zijn er volgens haar schatting ca. 100.000. Dat is natuurlijk zeer ernstig.
   1. ze maakte duidelijk dat het "praktisch onderwijs" (MBO) zeer zwaar was getroffen.
   1. ze maakte ook duidelijk dat niet eens de cognitieve achterstand, maar vooral de sociaal-emotionele ontwikkeling van de middelbare scholieren een enorme knauw/achterstand had gekregen.
   1. het meest interessante en relevante was wellicht dat bij het afschalen van zorg, kinderen en ouders meldden dat ze beter af waren! Weer een indicatie van het failliet van de jeugdzorg. Alleen de afschaling van de GGZ jeugdzorg was wel heel problematisch
4. Met haar betoog ondergraafde ze in feite zelf voor een groot deel de urgentie van "nooit meer lockdown" voor kinderen. Haar betoog impliceert dat je alleen voor enkele categorieën nooit een lockdown moet afkondigen.

Paul Rosenmöller, 24 juni 2026

voorzitter VO-raad

Het oordeel over deze man van Marianne en Maurice kan ik volgen. Een zeer welbespraakte ex-politicus die zich overal handig uit redde, m.u.v. enkele passage waar hij duidelijk aarzelde (en ik vermoed gewoon niet de waarheid vertelde [of hij {nog meer} contact had gehad met ministers en tweede kamer leden].

Zijn uitspraak dat de sluiting op 15 maart 2020 "onhoudbaar" was, getuigt van zeer slappe knieën. Als hij later vertelt dat als je het goed uitlegt, je mensen best mee krijgt, staat daar haaks op. Het feit dat de FMS intervenieerde over het OMT-standpunt heen, waardoor ook de vakbonden de angst onder leraren als argument hanteerden, had zeker door Rosenmoller gepareerd moeten worden als hij het belang van kinderen zo hoog acht(te). Desnoods door OMT en FSM in één hok te zetten. Zeker omdat FMS later ook nog excuses heeft aangeboden, had dat soelaas geboden.

Zijn uitspraken, met de kennis van nu, over "nooit meer scholen" sluiten getuigt ook van inconsistentie. De mega-schade was echt al in mei/juni 2020 bekend. Toch ging hij met de volgende 2 sluitingen tamelijk geruisloos akkoord! Hij had, i.t.t. Kalverboer, wel makkelijk toegang tot alle media en politici [hij appte zelfs Rutte en De Jonge]. En hij beschikt(e) over een ijzersterke en scherpe retoriek Maar hij deed het niet. Verschool zich achter Arie Slob, minister voor onderwijs en achter de "eenzijdige virologische en medische wetenschappers".

Ook zijn uitspraken over 1,5 meter en vaccinaties getuigen dat hij nog steeds niet door heeft hoe ongehoord onwetenschappelijk de totale aanpak van het Corona-beleid was. terwijl hij zich herhaaldelijk achter "de wetenschap" verschool.

En de commissie liet hem herhaaldelijk met dit soort inconsistenties wegkomen.

Fußnoten

• 1
  Zie het artikel van juli 2021: Voormalig CBS-directeur duidt huiveringwekkende cijfers