PEC: All notes (index)

Parliamentary inquiry Corona policy - still a failure

Haarlem, start date May 30, 2026, JGM van der Zanden.

Beschouwingen door Jan van der Zanden (JvdZ) en de redactie (AT)
Kiik op 'Datum' of 'Naam' om de tabel omhoog/omlaag te sorteren.
Klik op de naam om direct naar de beschouwing te gaan.

Datum	Name	Functie(s) 2020–2024
10 juli	Robèr WillemsenJvdZ	Tijdens de coronacrisis voorzitter van Koninklijke Horeca Nederland (KHN), de brancheorganisatie van de horeca. In die rol was hij een van de belangrijkste woordvoerders van een sector die door de sluitingen en steunpakketten hard werd geraakt, en voerde hij namens ondernemers overleg met het kabinet over de maatregelen en de compensatieregelingen.
10 juli	Hugo de JongeJvdZ Hugo's spiegelpaleisAT	Van 2017 tot 10 januari 2022 minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en tevens vicepremier in het kabinet-Rutte III, namens het CDA. Na het aftreden van Bruno Bruins in maart 2020 werd hij het politieke gezicht van de coronabestrijding, verantwoordelijk voor onder meer het testbeleid, de vaccinatiecampagne en het coronatoegangsbewijs. Daarna was hij tot juli 2024 minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in het kabinet-Rutte IV. Nu Commissaris van de Koning in Zeeland.
8 juli	Maurice de HondJvdZ	Opiniepeiler en ondernemer, bekend van zijn peilingbureau Peil.nl en eerder van onderzoeksbureau Interview/NSS. Tijdens de coronacrisis ontwikkelde hij zich tot een van de meest zichtbare critici van het overheidsbeleid: hij wees al in het voorjaar van 2020 op de rol van aerosolen bij de verspreiding van het virus en pleitte voor ventilatie in plaats van afstand houden en lockdowns. Zijn optreden leverde hem zowel navolging als felle kritiek op vanuit de gevestigde wetenschap.
8 juli	Mona KeijzerJvdZ	Van oktober 2017 tot september 2021 staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat in het kabinet-Rutte III, namens het CDA, met onder meer het midden- en kleinbedrijf in haar portefeuille — de sector die hard werd geraakt door de sluitingen en steunpakketten. Zij werd in september 2021 ontslagen nadat zij zich in een interview kritisch had uitgelaten over het coronatoegangsbewijs. Daarna stapte zij over naar de BBB, was zij minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in het kabinet-Schoof, en is zij inmiddels weer Tweede Kamerlid.
6 juli	Jaap van DeldenJvdZ	Van november 2020 tot en met mei 2021 programmadirecteur COVID-19 Vaccinatie bij het RIVM. In die functie gaf hij leiding aan de opzet van de landelijke vaccinatiecampagne: de volgorde van de doelgroepen, de logistiek van de priklocaties en de uitvoering van een van de grootste vaccinatieoperaties in de Nederlandse geschiedenis.
6 juli	Marjolijn SonnemaJvdZ	Directeur-generaal Volksgezondheid op het ministerie van VWS en daarmee tijdens de coronacrisis de hoogste ambtenaar op dat terrein. Vanuit die positie was zij nauw betrokken bij de ambtelijke voorbereiding van het volksgezondheidsbeleid, waaronder de vaccinatiestrategie en het coronatoegangsbewijs.
3 juli	Hanneke SchipperJvdZ Schipper's noodzaakAT	Tijdens de coronaperiode directeur Constitutionele Zaken en Wetgeving bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Vanuit die functie adviseerde zij over de staatsrechtelijke en grondwettelijke houdbaarheid van de coronamaatregelen, zoals het bestuur via noodverordeningen, de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 en de invoering van de avondklok. Zij werd door de commissie gehoord in de verhoorweek over de avondklok en de maatschappelijke onrust.
Jul 1	Ferd GrapperhausJvdZ	Van oktober 2017 tot 10 januari 2022 minister van Justitie en Veiligheid in het kabinet-Rutte III, namens het CDA. In die rol was hij tijdens de coronacrisis verantwoordelijk voor de juridische grondslag, handhaving en openbare orde rond de maatregelen, waaronder de noodverordeningen, de coronawet en de avondklok van begin 2021. Hij bood vergeefs zijn ontslag aan na de trouwfeest-affaire. Voor zijn ministerschap was hij advocaat en hoogleraar Europees arbeidsrecht aan de Universiteit Maastricht; hij is sinds 2022 onder meer weer werkzaam in de advocatuur.
29 juni	Femke HalsemaJvdZ	Mayor of Amsterdam since July 2018 and in that capacity chairman of the Amsterdam-Amstelland Safety Region. In that role, she was responsible for the implementation and enforcement of measures in the capital during the corona crisis, including the controversial curfew at the beginning of 2021 and action at demonstrations. Previously, she was a Member of the House of Representatives and political leader/party leader of GroenLinks (2002–2010).
26 juni	Arie SlobJvdZ	From October 26, 2017 to January 10, 2022, Minister for Primary and Secondary Education and Media (minister without portfolio) in the Rutte III cabinet, on behalf of the Christian Union. In that role, he was primarily responsible for temporary school closures and distance learning during the pandemic, and in 2021 he presented the National Education Program for recovery after corona. Before that, he was a member of the House of Representatives for many years and from 2007 to 2010 and 2011 to 2015, party leader and political leader of the Christian Union; He previously worked as a history/social studies teacher.
26 juni	Nienke LuijckxJvdZ	From July 2020 to July 2021, chairman of the National Action Committee for Students (LAKS), the national interest organization for students in secondary education; before that she was a general board member. As a teenager (17 at the time), she consulted with Minister Slob on behalf of students and advocated keeping schools open as much as possible. She repeatedly warned about the consequences of school closures for the well-being of young people, such as loneliness and mental complaints.
24 juni	Margrite KalverboerJvdZ	Since 2016, she has been the Ombudsman for Children and is also a special professor of Child, Pedagogy and Immigration Law. In that position, she conducted research into the consequences for children and young people during the corona crisis and repeatedly warned that their interests, especially around school closures, were not sufficiently taken into account.
24 juni	Paul RosenmöllerJvdZ	During the corona crisis, he was chairman of the secondary education council, the association of school boards in secondary education, and in that role heard about the school closures. During this period he was also a member and party leader of GroenLinks in the Senate.
June 19	Marina EckenhausenJvdZ	Since September 1, 2020, Inspector General of the Healthcare and Youth Inspectorate (IGJ), the supervisory authority under the Ministry of Health, Welfare and Sport. She took office in the middle of the corona crisis and during that period led the supervision of, among other things, testing streets, large-scale vaccination and the purchase of protective equipment.
June 19	Bianca BuurmanJvdZ	From January 2020 to February 2021, Chief Nursing Officer (CNO) at the Ministry of Health, Welfare and Sport, after which she became chair of the professional association V&VN as of February 1, 2021. She has also been professor of Acute Elderly Care at the Amsterdam UMC since 2017. In these roles she stood up for the position and protection of nurses and caregivers.
17 juni	Rob ElensJvdZ	General practitioner in Meijel, Limburg, who spoke out critically about the policy during the corona crisis. He gained national fame because he treated corona patients with substances such as hydroxychloroquine and ivermectin, which brought him into conflict with the Inspectorate.
17 juni	Amrish BaidjoeJvdZ	Microbiologist and field epidemiologist with international experience (Red Cross; previous Ebola and Zika outbreaks). During the pandemic, he was co-founder of the critical Red Team Covid-19 NL and, from September 2021, director of epidemiology and operational research at Doctors Without Borders.
15 juni	Diederik GommersJvdZ	Intensivist, head of the Intensive Care Unit at Erasmus MC and professor of ICU medicine. As (former) chairman of the Dutch Association for Intensive Care (NVIC), he was an OMT member and a well-known public face in the debate about the pressure on ICU capacity.
15 juni	Jacco WallingaJvdZ	Head of the Department of Modeling of Infectious Diseases at the RIVM and special professor of mathematical modeling of infectious diseases at the LUMC/Leiden University. He and his team created the calculation models that predicted the course of the pandemic and the effect of measures, partly as a basis for cabinet decisions.
12 juni	Mark RutteJvdZ	Prime Minister of the Netherlands (Rutte III and IV cabinets) during almost the entire corona crisis, until his departure in July 2024. As head of government, he was ultimately responsible for the cabinet decisions on lockdowns and measures. He has been Secretary General of NATO since October 2024.
12 juni	Dick SchoofJvdZ	From March 1, 2020 to 2024, Secretary General of the Ministry of Justice and Security, the highest official there; previously (2018–2020) Director General of the AIVD. He became Prime Minister himself in July 2024.
5 juni	Jaap van DisselAT	Director of the Center for Infectious Disease Control (CIb) of the RIVM and in that capacity chairman of the OMT. He was the scientific face of government advice and repeatedly explained the corona policy in the House of Representatives.
5 juni	Pieter-Jaap AalbersbergAT	Tijdens de coronacrisis Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), een functie die hij vanaf 2018 bekleedde. In die rol coördineerde hij de nationale crisisstructuur en zat hij de interdepartementale crisisoverleggen voor waarin de maatregelen werden voorbereid. Daarvoor was hij onder meer politiechef van de eenheid Amsterdam.
3 juni	Khadija AribAT	Van 2016 tot april 2021 voorzitter van de Tweede Kamer, namens de PvdA. In die rol moest zij tijdens de coronacrisis het parlementaire werk draaiende houden onder de maatregelen: digitaal vergaderen, een beperkte aanwezigheid in de zaal en de vraag hoe de Kamer haar controlerende taak kon blijven uitoefenen. Zij bleef daarna Kamerlid tot 2023.
3 juni	Ernst van KoesveldAT	Tijdens de coronapandemie de hoogste ambtenaar op het ministerie van VWS belast met de langdurige zorg, waaronder de zorg voor ouderen in verpleeghuizen. Vanuit die positie was hij nauw betrokken bij de dossiers die de zwaarste klappen kregen: de sterfte in verpleeghuizen, het bezoekverbod en de schaarste aan persoonlijke beschermingsmiddelen in de ouderenzorg.
1 juni	Jan KluytmansAT	Tot juli 2021 arts-microbioloog in het Amphia-ziekenhuis in Breda en daarnaast hoogleraar aan het UMC Utrecht. Tijdens de coronacrisis was hij lid van het Outbreak Management Team (OMT) en betrokken bij de eerste besmettingen in Noord-Brabant, waar het virus in Nederland het eerst opdook. Hij deed onder meer vroeg onderzoek naar besmettingen onder zorgpersoneel.
1 juni	Jack MikkersAT	Sinds 2017 burgemeester van 's-Hertogenbosch en in die hoedanigheid voorzitter van de Veiligheidsregio Brabant-Noord. In het voorjaar van 2020 lag zijn regio in het epicentrum van de eerste besmettingsgolf, waardoor hij als een van de eerste bestuurders lokale maatregelen moest treffen, nog voordat het kabinet landelijk ingreep.
29 mei	Marion KoopmansJvdZ	Head of the Viroscience department and professor of virology at Erasmus MC in Rotterdam. During the corona crisis, she was a member of the Outbreak Management Team (OMT) and one of the most consulted virologists, also internationally as an advisor to the WHO, among others.
29 mei	Bruno BruinsJvdZ	Until March 19, 2020, Minister for Medical Care and Sports in the Rutte III cabinet, making him the first minister to coordinate the corona response. He resigned after he became unwell during a parliamentary debate and could no longer combine work with heavy responsibility. He subsequently served as interim chairman of the board of HTM (2020–2021) and as a state councilor at the Council of State (2021–2024).
—	Ruzie Maurice en MarianneJvdZ	This part is not about a witness, but about a conflict between opinion pollster Maurice de Hond (Peil.nl) and columnist/publicist Marianne Zwagerman, who follow the survey hearings together for DwarsNieuws. Both were outspoken critics of the corona policy in 2020-2024: De Hond argued early for attention to aerosol distribution and ventilation, Zwagerman wrote critical columns (including for De Telegraaf and BNR).

---

Marion Koopmans

Marion Koopmans was not asked the key questions:

• Why has there been no support in the OMT for (external) scientific insights such as aerosols, incorrect interpretation of the TU Delft report, contagiousness after vaccine/PCR/experience, consistently overly pessimistic R-models, contagiousness of Omikron, etc. etc.
  These were questions that belonged to her scientific domain.
• What was your role in gain-of-function research?
• What was your relationship with Wuhan lab?
• What was the content of the email and phone calls in Feb. 2020 (see WOB)?
• And why is there no consensus about Lablek/Markt beginning of Corona (geneticists could see from the structure that it was non-natural, but cobbled together).

She gets away with it very easily.

I think the only revelation is that she was against 2G; we didn't know that yet.

The rest of her story is known from the OVV report and hardly relevant (much uncertainty in the beginning, OMT advised & Cabinet decided (at least officially); RIVM/OMT were pressured to change advice, many personal threats, NL not prepared for the next pandemic).

She contradicted Kuipers: closing earlier would have resulted in fewer deaths, but not overall (which she did not say: because that is determined by the IFR, not by the time of lockdown unless care overflows)

The disproportionality question is not that relevant to her; that lay (officially) elsewhere or with politics.

So it is already a failure and cabaret performance on day 1.

De PE commissie negeert cruciale "geheime" informatie die via WOB verzoeken boven water is gekomen en de vele kritiek van wetenschappers die niet in het circuit meedraaiden. Ze negeren daarmee, dat het credo "Follow the science" juist niet gevolgd werd. Ze negeren het tunnel-denken.

About the relevance of the Lablek

In early February 2020, she emailed and telephoned colleagues from the Wuhan project (Daszak, Foucier, Farrar + Fauci who financed it from the US) that had been banned by the US. Fauci secretly gave money anyway. So a story with the Lab leak as a possible explanation was absolutely not allowed to be published. Koopmans emphasized in an email (WOB) the undesirability of mentioning the Lab leak as an option because it would fuel conspiracy theories and have adverse consequences for the research program. A quickly put together study that exclusively looked at the wildlife market as the cause was published in mid-March 2020. This should have been questioned further.

By the way, only in the Netherlands do people still believe that the virus came from the market, thanks to Marion Koopmans; All over the world, scientists (with the exception of the group that is affiliated with the WHO and therefore has the most authority), politicians and citizens are almost convinced that the virus came from the Wuhan lab...

Here are all the details about disassembling the Lablekbomb: https://alter.systems/p/fb33a23c-358b-4969-bca7-bf0eb7def961

https://merylnass.substack.com/p/the-unredacted-fauci-farrar-emails

The complete revealing and shocking email exchange: https://www.govinfo.gov/content/pkg/GOVPUB-Y4_OV2-PURL-gpo236122/pdf/GOVPUB-Y4_OV2-PURL-gpo236122.pdf

and

https://gillesdemaneuf.medium.com/full-text-proximal-origin-a-tragicomedy-of-our-times-draft-p2-39b90684bf01

This is relevant to the NL PE, because the research was banned by the US, was conducted secretly in China, and ultimately became the cause of all costly misery for over 2 years with still very dire residual consequences. It is quite something that a Rotterdam professor, with Dutch money, participates in research and that in the event of an incident the facts are deliberately concealed by her.

Bruno Bruins

And then Bruins, he looks really relaxed.

He didn't lie, but he didn't tell the whole truth either.

https://nos.nl/livestream/2615914-corona-verhoren-bruno-bruins-getuigt-voor-parlementaire-enquetecommissie-corona

The moment of the note, I suspect, is almost the only really relevant moment of this interrogation.

He is mainly questioned about whether urgent and strict intervention/action should not have been taken; he focuses on collecting information. NL was very well prepared according to him.

And then comes the most interesting moment: the note.

February 27, 2020, live on TV. Bruins is handed a note. First infection in the Netherlands.

The committee asks: You received that note in the broadcast of February 27, 2020. Was that a coincidence?

Bruins: "Ja, dat is ongemakkelijk dat het dan ook in NL is." A whole story about how terrible that moment felt. "En ja, dat viel toevallig samen met die uitzending".

Ask further: was it not timed?

Bruins: "Nee. Dat beeld zouden we toch moeten wegnemen."

That's not exactly a lie, but it's not the whole truth either. But the committee member (consciously?) does not ask further! Immediately next topic.

Want: Er zijn WOB verzoeken met bewijzen dat het een geënsceneerd beeld in die uitzending was en dat de eerste besmetting al een aantal uren vóór de uitzending bekend was. Maar er moest kennelijk een "leuk live showtje" opgevoerd worden.

The beginning of fear porn, which was later followed by daily Front messages. Especially in the beginning.

Conclusion after two days

So even in the PE, just like in the MSM, there is not just a little bit of further questioning. Only the well-known government story is critically questioned insofar as it corresponds to criticism from scientists affiliated with the government (Kuipers, Tostmann); not what has been uncovered from WOB requests.

Day 1 Koopmans — key questions Lablek not asked.

Day 2 Bruins - no further questions on the note.

The confidence among the Corona critics about the Parliamentary Inquiry has already evaporated on day 1.

Dit is een, hele kostbare, cabaretvoorstelling. Die vrijwel zeker minder gaat opleveren dan het OVV rapport. Ongetwijfeld zullen enkele politici nog wel streng bevraagd worden over te laat ingrijpen (niet te vroeg of te lang), over de mondkapjes, de kudde immuniteit; en heel misschien nog wat over de maatschappelijke en economische schade. Maar door de mediatraining en het feit dat deze openbare verhoren allemaal al enkele maanden geleden besloten "geoefend" zijn (echt waar, dit is een herhaling van al eerder gevoerde gesprekken heeft Maurice de Hond verteld) krijgen we gewoon grotendeels een herhaling van al grotendeels bekende feiten. Een enkele keer een kleine, maar niet voor het beleid echt schadelijke, onthulling. Dat verwacht ik er nu van.

The PE members certainly have integrity, but they have not been sufficiently informed. Or they have, in full consciousness, allowed themselves to be guided to remain harmless to the politicians.

============

Here are more details and links for those interested:

https://janvdzanden-my.sharepoint.com/:b:/g/personal/jan_janvdzanden_onmicrosoft_com/IQBjqXZFadu4TK_EPl_zzMArARFHoDxWEqJ1dOvPCOoD2u0?e=ySt27r

Jaap van Dissel interrogation 5-6-2026

The questions not asked:

1. How did the OMT ensure that the medical advice was actually weighed up? could be against other interests? Then, for example, there should have been a qaly balance for the various advice in order to be able to properly weigh this in accordance with the regular policy of VWS (e.g. the refused Men B vaccination and breast cancer medicines, etc. because the costs/qaly are too high). If you know that your advice will be part of a broader consideration, what information do you need to provide so that that consideration is possible at all? Then you have to communicate the standard Qaly methodology to make a balanced assessment based on the same denominator?

You could think of this:

• QALY loss due to COVID;
• QALY loss due to delayed care;
• effects on mental health;
• effects on education;
• effects on work and income.
• If the OMT was so against closing schools, how is it possible that the OMT was very cautious (and sometimes divided) when reopening schools? Isn't that contradictory?
• What evidence was used for the advice to have children keep a distance of 1.5 m? There was literature early in 2020 that children hardly contribute to the spread. Why has that been ignored?
• Why did the OMT recommend vaccination of children against COVID, while their risk of serious illness was virtually nil? Was this preceded by a QALY assessment?
• How do you assess that excess mortality in 2021 and 2022 was higher than in 2020, despite mass vaccination? Has this been discussed in the OMT?
• Has the damage of school closures on children (learning delays, psychological problems, child abuse) ever been quantified and submitted to the OMT?
• Why has the idea of ​​herd immunity been abandoned so quickly?
• In particular, how do you assess the model (assumptions, validation) that was used to substantiate the lockdown + curfew in December 2021/January 2022? Why was that necessary in the Netherlands and not in any other European country?
• How do you assess the fact that the aerosol spread, which was actually already empirically proven in April 2020, still played a minor role in advice at the RIVM until mid-2021?
• How do you look back on RIVM's attempts to declare aerogenous spread taboo and to downplay its importance (WOO requests, Volkskrant + OVV report).
• Is it correct that if there is mainly aerogenous spread, the 1.5 meters and especially the lockdown in the open air are not effective?
• How do you assess that the IFR, which Ioannidis estimated at approximately 0.2% in May 2020, has remained at a much higher number for much longer?
• Wat is de reden dat het RIVM, i.t.t. andere wetenschappers nauwelijks de invloed van de seizoenen meenam in de modellen en maatregelen? Zodra het lente werd, nam de IC-druk door Corona toch al "automatisch" af?
• Why did the RIVM go along with the idea of ​​lockdown, while it had been known for decades that the WHO protocols rejected this due to lack of effectiveness and unprecedented collateral damage?
• How do you assess that RIVM systematically ignored or dismissed external scientists who offered alternative insights? Think of the letter from 100+ scientists about aerosols, the Great Barrington Declaration, etc.
• Vindt u achteraf dat de WHO-richtlijnen te kritiekloos zijn gevolgd? U noemt het "verkeerde advies" van de WHO. Waarom duurde het zo lang voordat u daarvan afweek?
• U was tegen het "lekken" uit OMT vergaderingen en adviezen. Waarom hebt u de diverse OMT-leden die soms bijna dagelijks op TV verschenen niet tegengehouden?
• Has the OMT ever seriously considered early treatment with existing drugs (Ivermectin, HCQ, budesonide, etc.)? If not, why not? If so, on what evidence was it rejected?
• Why has vitamin D status never been seriously included in advice, while there was already robust literature on the relationship between vitamin D deficiency and respiratory infections before 2020?
• How do you reflect on the phenomenon of groupthink within the OMT? You say proudly that there were rarely any disagreements. Isn't unanimity an alarm signal on such complex, uncertain issues?
• Are there dissenting opinions from OMT members that did not end up in the advice? You say that disagreements were always reflected. Is that verifiable?
• Het OMT stuurde op "aanzienlijk lager dan maximale IC-capaciteit." Waarom is er niet ingezet op opschaling van capaciteit in plaats van vraagonderdrukking? Duitsland had 3x meer IC-bedden per capita. Wat heeft het OMT geadviseerd over opschaling?
• Has the field hospital shame been discussed in the OMT? The fact that emergency hospitals remained empty while regular care was scaled down — was that ever an issue?

Here too, the process was central: who knew what and when? But it was not about the content and quality of the advice and, for example, epidemiological models (or hardly, in the last part?). If a plane crashes, the OVV also investigates whether the bolts were strong enough and whether the altimeters indicate the correct value. Not only whether the protocols and procedures have been followed! That is again the biggest shortcoming here.

Academically speaking: the committee of inquiry focuses strongly on the political and procedural course of events, which means that the deeper, substantive evaluation of the scientific paradigms used (such as the aerosol discussion and the proportionality of the models) remains underexposed.

A good process is beautiful; but if the content is not good, it is still meaningless!

Critical Report

Hij kwam zeer goed en scherp uit zijn woorden. Het klonk allemaal heel erg wetenschappelijk en logisch. Maar de niettemin vele tegenstrijdigheden en onwetenschappelijke uitspraken werden niet bevraagd. Dat is natuurlijk aan Van dissel te verwijten; maar nog veel meer aan de volstrekt ondeskundige en niet kritische Commissie die daarover niet doorvroeg. Uit de manier waarop vragen werden gesteld en antwoorden van Van Dissel werden samengevat, kon je merken dat de leden vaak niet snapten waar Van Dissel het over had; ze konden zijn logica vaak niet volgen. Het was dan "te technisch", zo kreeg Van Dissel dan als verwijt te horen. En dat was dan niet omdat Van Dissel onzin vertelde, zoals zijn terechte betoog dat een eerder lockdown alleen zin heeft als je die tot in het oneindige volhoudt. Hij is gewoon te intelligent voor die onnozele halzen van de commissie.

He emphasizes the uncertainty in the beginning and that the OMT was only about medical and epidemiological matters. There was pressure to expand that, but he strongly resisted that. He believes that the OMT advice at the MCCb should be seen in a broader light with social, economic and social consequences. The OMT has emphasized at least twice that this really had to happen; he did not want to explicitly say that it happened too little.

The Commission mainly wondered whether he should have raised the alarm earlier that it was so contagious and dangerous because emails from modelers were circulating warning about it. He thought that was incorrect; those emails increased the pressure to quickly seek more certainty. He felt that the WHO took far too long to communicate the severity; he only thinks that in retrospect he followed this wrong advice for too long.

He became a bit annoyed because the committee kept twisting his words and suggesting something he completely disagreed with: reacted too late, interests not weighed (it was not up to the OMT). Is he right; very different questions outside his paradigm could have been asked that would have really embarrassed them.

When asked, he says (rightly) that previous measures would only work if you then maintain a lockdown indefinitely in the event of such a contagious disease. You can see from the committee's response that they do not understand the logic of this and therefore do not believe it.

Interestingly, the OMT was absolutely not a democracy. It was really about the content and expertise of the contributors. they are all doctors, with the same frameworks. So they could follow each other well. There have rarely been disagreements. If they were there, this was always reflected in the OMT advice. He thought and still thinks confidentiality is crucial, because only then can a completely open discussion be had. Participants may not be confronted afterwards with their statements, which may have been adjusted during the consultation. He thought it worked well.

There was a lot of whining about the tests. Naturally, many questions about asymptomatic infections. As a result, stricter measures were issued more quickly as advice, and not only in Brabant. And whether this means that action was not taken too late. His responses were technically perfect, but were misunderstood.

The committee does not understand that you can be chairman of OMT and at the same time a political advisor... Pffff.

The political world is completely different from politics: completely different considerations. Van Dissel did not want to interfere with that. Not unjustified in itself.

It is interesting that some OMT members felt they had to sign at the cross. Therefore the order was reversed. But it also points out that apparently the advice was based on the advice that came next. That's curious! Of course you have to ask substantive questions about this; but that doesn't happen.

He felt that his presence was often necessary and perhaps even insufficient in the beginning.

Soms werden vragen van het kabinet niet beantwoord omdat ze "onmogelijk" waren: ze vroegen te veel zekerheid, of ze vroegen echt iets waar onmogelijk wetenschappelijk een uitspraak over te doen is. Daar werd hij wel eens "kriegel" van. Er was genoeg vrijheid om dan een advies in een hele andere richting te geven. Helaas weer niet doorgevraagd naar voorbeelden. Je ziet hier echt de professor die in aanvaring komt met het smerige politiek bedrijf. Niks voor hem.

Hij wilde geen "politisering" van vragen of adviezen. Hij bedoelt volgens mij dat een advies niet wordt veranderd van inhoud, maar dat een advies 1:1 wordt uitgevoerd. En daar had hij grote bezwaren tegen, omdat het moet worden afgewogen tegen andere zaken. Op zich helemaal juist.

Het BAO functioneerde niet goed: de vertaling van medische zaken naar maatschappelijke consequenties. Bij persco's had ook iemand van de BAO moeten staan, en niet alleen Van Dissel met zijn medische perspectief. Hij vindt "het advies van OMT is heilig" niet OK (kwetsbaar). De manier waarop dat liep was te weinig gescheiden.

The leak from the OMT was hopeless. That gives a very poor image, because the OMT was often followed 1:1. He was very annoyed about that. Of course, he could have expressed this more at the time (but did not ask further questions), but in that respect he was more of a good civil servant than a stubborn scientist. Strange that there is no mention of OMT members who appeared on TV very often.

The 3 goals were from the cabinet. Insight into the virus, maintaining care and protecting the vulnerable. The priority was to maintain care. We aimed for a significantly lower number than the maximum capacity due to uncertainty and safety,

Hij mag voor zoveelste keer niet "technisch" worden. Pfff.

De commissie vroeg hem ook bij herhaling of hij vond dat de juiste besluiten zijn genomen; er werd dus niet gevraagd naar "de juiste adviezen". Hij wil daar niks over zeggen: dat is aan de commissie en aan politici om daar over te oordelen. Ook al zegt hij dat hij er wel een mening over heeft [en dat is mij wel duidelijk: hij was het er vaak niet mee eens wat de politiek besloot]. Hij benadrukte nogmaals dat het OMT enkele keren geschreven heeft dat breder gekeken moet worden dan alleen medisch. Ook benadrukte híj dat het hebben van kinderen bij OMT leden van invloed is: zij zagen ook dat de gevolgen van de maatregelen heel heftig waren. Maar hij bewaakte dat het OMT toch bij het vakgebied bleef. Het was aan de politiek om daar een zelfstandige weging aan te geven en tot een besluit te komen.

The OMT was adamantly against closing the schools.

Hij is glashelder en tamelijk logisch binnen het reguliere paradigma. Hij ontwijkt bepaald geen vragen, maar gaat vol de confrontatie aan als er "foute"/suggestieve vragen gesteld worden.

Mark Rutte – June 12, 2026

This interrogation is again largely about the processes: who, what, when, with whom, how. But here, for the first time, serious questions are being asked about the perceived lack of weighing of interests as reported by the Dutch Safety Board (OOV) - tunnel vision - and as previous interrogations already showed: matters were pre-cooked in the Catshuis consultation. Rutte, Grapperhaus and De Jonge had already closed everything down together, the OMT was de facto sacred, and the other ministers and their interests could not get through - as they themselves have written, according to WOB documents.

Rutte houdt stevig vol dat er robuust is besloten en bestuurd, dat er steeds brede afwegingen zijn gemaakt in de MCC19, dat er stevige ruzies waren — dus flink georganiseerde tegenspraak, "en dat is ook goed" — en dat men er uiteindelijk altijd goed uitkwam. De enige uitzondering: Mona Keijzer. Die moest vertrekken. Dat dissidentie niet getolereerd maar geëlimineerd werd, spreekt boekdelen over de werkelijke ruimte voor tegenspraak.

Ook betoogt Rutte herhaaldelijk, ook na doorvragen, dat er in een aantal gevallen op basis van het OMT-advies "gewoon geen ruimte was" om iets anders te doen dan verregaande maatregelen. Discussies hadden dan feitelijk geen zin. En dat werd ook door de anderen — de trojka — beaamd.

Uit dit verhoor rijst exact het beeld dat de korte-termijn-COVID-zorg dogmatisch boven alles ging. Een objectieve proportionaliteitstoetsing ontbrak; alle andere belangen weken daarvoor. Het komt erop neer dat een "brede afweging" alleen plaatsvond nádat de acute zorg was veiliggesteld. Dan kon over de prioritering van de overige belangen gesproken worden — die echter per definitie ondergeschikt waren aan het primaat van de COVID-zorg.

Even that remaining consideration, even after thorough questioning, gives the impression of a subjective gut process: a secret Coca-Cola formula, inimitable and far from objective.

What the committee should have asked:

• Based on which predetermined criteria were determined when the burden of care was so high that other interests had to give way? Which threshold values ​​applied? Who established that?
• How was the weight of these other interests objectively weighed against the acute care interests?
• Has an external body not affiliated with COVID control ever been asked to assess proportionality — for example the CPB, the Council of State, or the Department of Health, Welfare and Sport together with RIVM and the Health Council, which normally calculates package decisions?

It is also incomprehensible that the committee does not ask Rutte whether and how this broad assessment could have been objectified — for example with Qalys, as VWS and EZK do as standard when making package decisions.

• Was this objective cost/benefit system known to the cabinet?
• Why has it not been applied? After all, the Ministry of Health, Welfare and Sport routinely decides not to include treatments in the care package — with the consequence that people die who could have lived longer with reimbursed care.
• So why was there an absolute command during COVID that no patient should die from a lack of capacity, while the consequence was - as Armand Girbes, former head of the ICU at the VUmc, has argued - that other patients with a favorable prognosis could not go to the ICU? Patients who could have expected many more years of life gained.
• Why has not an attempt been made to at least apply the system and standards that VWS and EZK use as standard to corona policy? Then you can objectively weigh the small gain in life years from COVID-IC care - the average death age was approximately 84 years - against the significantly greater loss of life years due to the postponement of planned but also very urgent care with much more impact: cardiovascular disease, lung disease, early cancer, and so on.

The fact that these questions were not asked is not just an omission by the committee. It seems to be part of the same pattern she aims to investigate.

Dick Schoof June 12, 2026

Gives a passionate and strong argument about crisis management: including the risk of tunnel thinking and abuse of power if a crisis lasts longer. That is why he believes that the crisis organization should not continue to exist for too long.

Hij vindt dat in het begin te eenzijdig gewerkt is, maar "het kon niet anders". Daarom was het eind mei cruciaal om de crisisbesluitvorming op te heffen. Dat is moeilijk, omdat mensen gewend zijn om zo "lekker snel" te besluiten.

He discusses in depth the requirements for a crisis organization and that VWS (a system ministry) did not have the culture for this; That's why it took a while for VWS to switch.

Er is wel gepoogd om met een matrix model de impact van sociaal-maatschappelijk-economische gevolgen ook "harder" te maken; maar dat is eigenlijk niet gelukt.

There was a strong focus/dominance on the medical side, which meant that other interests were hardly given any space.

In dit gesprek komt het cruciale punt van de Rule of Rescue op tafel: " We moeten zorgen dat Covid niet de maatstaf der dingen wordt, ook niet als het over een pandemie gaat. In het algemeen zouden we scenario's moet maken om de maatschappelijke impact beter met elkaar te kunnen wegen. Maar het blijft een ontzettend ingewikkeld dilemma: want hoeveel doden moet je accepteren t.o.v. de maatschappelijke impact, jongeren die niet naar school gaan of een bedrijf dat niet kan functioneren? [he does not mention deferred care, consciously? ] Dat blijft een keuze die bijna niet te doen is." En, er waren alternatieven, maar "Het voorbeeld van Engeland was een richting (het laten uitwoeden van het virus); in theorie had dat gekund. Dat was voor de Nederlandse politici niet een optie om die kant op te gaan". Bij de ACC was een belangrijke lijn "hoe kunnen we de samenleving toch zo veel mogelijk openhouden?". Maar dus niet een "volle belangenafweging" (zoals in de rechtspraak geldt).

In portfolio-management termen was sprake van 2 portfolio's: het medische, dat altijd voorrang op alles krijgt; het overige, dat dan kan strijden over de resterende "kruimels". Dit leidt per definitie tot suboptimalisatie voor een organisatie als geheel. In dit geval: de medische winst leidde tot een aantoonbaar 3 x hoger medisch verlies (320.000 levensjaren vs. 100.000 levensjaren winst) en tot een ca. 12 x hoger maatschappelijk verlies, namelijk ca. €1 miljoen/levensjaar versus de norm van maximaal €80.000/levensjaar. Er was dus helemaal géén integrale afweging, maar een hiërarchische voorrangsregel die per definitie tot suboptimalisatie leidt.

Toch vreemd dat ze worstelden om een "objectief wegingsinstrument" te hebben/maken. Terwijl dat bij VWS gewoon dagelijks gebruikt wordt. Zelfs in april 2020 kreeg VWS nog een afkeurend rapport van de Rekenkamer, omdat ze in enkele jaren daar voor een aantal weesgeneesmiddelen veel te duur hadden ingekocht, boven de norm van €80.000,= / qaly (= gezond levensjaar). VWS beloofde beterschap! En EZK heeft eind maart een qaly model had gemaakt, dat mede geïnspireerd was op het Gupta rapport "Covid19 goes cuckoo" (https://gupta-strategists.nl/storage/files/200521-COVID-goes-Cuckoo.pdf ), oftewel Corona patiënten met een relatief zeer korte levensverwachting kieperen alle andere zorg uit het "ziekenhuis-nest", juist ook die met een zeer lange prognose, mits op tijd wordt ingegrepen. EZK voorspelde ca. 620.000 verloren levensjaren, terwijl er slechts ca. 100.000 door dat beleid gewonnen zouden worden (2 MKBA version 1 and 2.pdf https://janvdzanden-my.sharepoint.com/:b:/g/personal/jan_janvdzanden_onmicrosoft_com/IQBJYx2RkHdlRY-TAdCs_w37AWOHYqx8AobgdgVeESgukbE?e=g0gLiw ). According to RIVM (July 2022), this delayed care has cost at least 320,000 healthy years of life (https://www.rivm.nl/nieuws/corona-kost-gezonde-levensjaren-uitgestelde-operaties ).

These questions should of course have been asked about the ACC, the club of SGs:

• What did those matrix models to make things objective and weigh things look like?
• u noemde "niet naar school gaan en een bedrijf dat niet kan functioneren". Hoorden de gevolgen van uitgestelde zorg daar ook niet bij? Hoe is dat gewogen? Dat lijkt toch eenvoudiger, omdat dat ook over leven en dood ging?

Introduction to the following questions: VWS and EZK have been using cost/benefit analyzes based on qalys for decades so that (acute) care can be objectively weighed against long-term medical consequences. And where even healthcare costs and years of life are weighed against financial-economic consequences. The Dutch Healthcare Institute even has a standard for this of €20,000 / life year for light care needs and a maximum of €80,000 / life year for heavy care needs.

• Was this system known to you?
• Was this system known to the SG and DG of VWS?
• Was this system known to RIVM and the OMT?
• why has this objective system not been used?

This remains the key question that the Parliamentary Inquiry Committee has failed to ask to date.

There are still various possibilities during the interrogation of Gommers, Van Dissel (2^e times), Rutte (2^e times), Hugo de Jonge. And possibly even more senior civil servants who are expected to be aware of the current practice at VWS to make objective cost/benefit analyzes for inclusion in the basic health insurance package.

Who will rid the proportionality issue of the gut and finally elevate it to a rational assessment framework?

Want ondanks het parool "We volgen de wetenschap", was de harde realiteit dat de onderbuik het belangrijkste motief was achter de eenzijdige medisch gefocuste besluiten.

For the scientific-ethical substantiation of the application of the cost/benefit analysis in mass crisis situations, I refer to (Orr & Wollf, 2014, https://www.researchgate.net/publication/271918715_Reconciling_cost-effectiveness_with_the_rule_of_rescue_the_institutional_division_of_moral_labour)

Diederik Gommers June 15, 2026

Made very remarkable and contradictory statements, which of course were not questioned further.

There was a crackling argument between him and Rutte/De Jonge about the 80-year age in the triage protocol.

He was ashamed that elderly people died lonely and alone for a number of weeks in hospitals/ICUs and nursing homes. We really should never do that again.

He stated that the virus was not as stupidly deadly as it was made out to be; the problem was that almost no one was immune to it anymore.

He did not comment explicitly on the school closures.

Then we saw a completely different Gommers.

Contradictory is that he says that the OMT provides medical epidemiological advice and that the BAO, MCCb and the Cabinet make a broader assessment. And that that is also good. But at the same time he went on TV several times to peddle his much stricter position on earlier and stricter lockdowns. Both cannot be correct. He then admitted that, in retrospect, reducing the measures more quickly in May 2020 was correct. Only to go full blast again later in the year for a quick, intense lockdown during the second wave.

Gommers stelde dat ruimtes en apparatuur al tamelijk vroeg meer dan genoeg aanwezig was; alleen IC-verpleegkundigen was in het begin en later nog veel meer een mega-probleem. Niet doorgevraagd werd toen Gommers vertelde dat Corona-patiënten op de IC niet behandeld werden. Ze kregen namelijk alleen beademing en moesten regelmatig "gekeerd" worden volgens hem. Dan zou ik vragen: maar daar heb je dan toch geen super getrainde hoog opgeleide IC-verpleegkundigen voor nodig? Onbegrijpelijk.

About his statements on December 30, 2021 https://www.youtube.com/watch?v=j5g0C9_Bhzg with commentary and in full https://www.youtube.com/watch?v=bB0GShoXw9g they did not return: he then said that it was no longer possible to explain why no distinction was made for young people because of their much lower risk profile. In that interview he was also critical of mass vaccination. It seemed like he himself after the 1^e booster has been stopped because he feels healthy and therefore has a good immune system. Furthermore: Corona = peanuts, is actually a nothing virus [for young people], it hardly makes us sick. His statements were immediately heavily downplayed by Peter vd Voort (D66 Senate and intensivist in Groningen). BNN/VARA and Joop were also quick to put Gommers' statements into perspective: https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/debatcentrum-de-balie-verknipt-interview-met-diederik-gommers-tot-nepnieuws Ook zelf heeft hij zijn uitspraken "genuanceerd".

Well, who was the real Gommers? That's what you'll ask yourself after this interrogation... Yet the advocate for early strict measures, who even if he later turned out to be wrong, still cheerfully continues with his claims. He was a bit disappointing to me; I thought he was really more convinced of the disproportionality of all measures.

Gommers hides behind the formal structure (the OMT only provides medical-epidemiological advice), but at the same time abused his media status to exert political pressure. This touches on the core of the parliamentary inquiry: the interweaving of science and politics, where politicians hid behind 'science' and scientists took the seat of politics.

He was and still is a very committed intensivist, but in my opinion not suitable for making macro policy. He typically suffers from Orr & Wolff's Rule of Rescue.

Jacco Wallinga 15 June 2026

There was no strings attached to that interrogation. It seemed that the committee also thought so. They even took a break twice. They couldn't get through and most questions were simply not answered with a lot of complicated word processing, despite sometimes asking the same question 5 times.

He was completely insufficiently confronted with his predictions and the enormous deviations in their realization in almost all cases. The lack of critical reflection on the built-in alarmist bias (minimizing compliance, maximizing R-number and toxicity) is a major shortcoming in the interrogation. Worst-case assumptions were presented in external communication as the most likely scenario, without any nuance. And then policy was largely based on that.

Een fundamentele wetenschappelijke vraag die de commissie had moeten stellen is: heeft het RIVM achteraf de modellen ooit gevalideerd met de werkelijke data om te achterhalen waarom ze er zo ver naast zaten, met name de laatste Omikron lockdown? En ook had n.a.v. de WOO-documenten gevraagd moeten worden of/hoe nalevingsparameters zijn veranderd op basis van "bestellingen" van het Kabinet om een avondklok in te voeren. Het bleef doodstil……..

About the crackling argument between Maurice and Marianne

Initially I was annoyed and felt second-hand shame for Marianne's disrespectful outburst. Fortunately, Maurice remained stoic and could laugh about it.

But on further reflection it was a deja vu: This is exactly the pattern that occurred in groups of friends and even within families during Corona times.

Op het oog betrouwbare en daardoor overtuigende wetenschappers vertellen leugens en halve waarheden. De meerderheid doorziet het niet en gelooft er heilig in: want "betrouwbare wetenschapper". Maar een kritische minderheid doorziet de tegenstrijdigheden en onzinnigheid van het betoog, probeert dat rustig uit te leggen, maar krijgt direct daardoor het label Wappie en gekkie opgeplakt. En dat leidde dan tot scheuringen binnen vriendengroepen en zelfs families. Ik heb het zelf ook ervaren.

During the corona crisis, discussions quickly escalated and became emotionally charged. This was because positions on policies, measures and vaccines were no longer just about facts, but were linked to morality, civic duty and mutual distrust.

So: it's actually nice that this happened. A beautiful illustration of the division that was sown among the population by the almost permanent nonsensical Corona policy and is still being sown among the population in the Parliamentary Inquiry Committee.

And that is still not over between people. I still notice that every week. Even Maurice and Marianne have proven susceptible to the government playing for Loki, the schemer who sows division everywhere.

I just hope that this will be discussed with respect for Maurice...

Rob Elens June 17, 2026

This was a relief: finally an interrogated person who simply spoke freely without flour in his mouth.

On the other hand, it was shocking how he was thwarted from three sides (IGJ, Ministry, OMT) and was almost destroyed by the IGJ on the instructions of Hugo de Jonge. We can hope that both the IGJ and De Jonge will be questioned very sharply about this.

He gave a crystal clear argument about how he came up with the mix of the Zelenko protocol (HCQ + zinc + azithromycin) out of necessity (his patients died in the hospitals) and how, to his own surprise, it turned out to be very effective. When he wanted to announce this, he was reprimanded by the IGJ 2 days later. And then he was fined via IGJ and disciplinary law for using off-label HCQ against the NHG guideline (while off-label use of medicines is commonplace, so often that following official procedure is completely unrealistic).

See research by Dr. T.M. van der Zanden: There are high prevalence rates of off-label prescribing in pediatrics: with an average of 24% (range 3-97%) in general practice, up to 39% (range 3-86%) in hospitalized children and up to 66% in premature newborns (range 44-80%). Off-label prescribing to children is therefore the rule rather than the exception. And in Adult hospital patients: average 42% (range 7-95%) and Adult outpatients: average 32% (range 14-69%).

Dus ongehoord dat hij verhoord werd voor het succesvol voorschrijven van geneesmiddelen [normaal volgt er alleen onderzoek en tuchtrecht als er schade is berokkend]), "reclame" maken voor een geneesmiddel terwijl hij zonder financiële belangen slechts voorlichting gaf over zijn geboekte successen (krijgt de overheid dan ook een boete voor de reclame voor mRNA prik?).

Because he was imperturbable, he got what was bothering him on the table, although the committee repeatedly tried to silence him.

It was shocking and dramatic.

Amrish Baidjoe 17 juni 2026

His input was interesting and relevant:

• segmenting measures (waiting rooms, nursing homes, so risk-driven) instead of dichotomous decisions with all or nothing;
• Adding operational experience in managing an outbreak and crisis to an OMT is very useful.
• he explained everything very well

Weak in his argument was the following:

• The main objection is that he focuses monomaniacally on preventing infections at all costs. That is precisely the tunnel vision that the OVV warned about.
• Hij stelde dat onbekend was of immunisatie door doomaken van Corona wel zou werken. Dit was in maart al bekend. Maar het is tot heel lang (2022) en zelfs bij vele specialisten tot heden ontkend.
• Hij suggereerde dat eerder isoleren/lockdown voor minder doden zou zorgen; dat is onlogisch, tenzij je de lockdown laat voortduren totdat er een wondermiddel is dat Corona definitief stopt of de dodelijkheid definitief weghaalt. Beide is i.i.g. met het mRNA vaccin niet gelukt: besmettingen leken zelfs vaker voor te komen en hoewel ziekenhuis opnames door Corona zeer sterk zijn afgenomen, is de all cause mortalitiy juist in 2022 - 2024 ongekend hoog gebleven, terwijl Corona min of meer verdwenen was. Het vaccin lijkt hiervoor de enige plausibele verklaring. Een eerdere lockdown had dus helemaal niet geholpen om minder doden te krijgen: uiteindelijk zou toch iedereen besmet worden. De relatief lage IFR (vergelijkbaar met griep) maakte dat strenge maatregelen in feite nauwelijks effectief waren: de schade was veel groter dan de winst (zie elders).
• Hij pleit voor een multidisciplinair OMT, dat ook niet medische (sociologische, economische, communicatieve) expertise bevat. Hoewel dat zou kunnen, is dat vrijwel zeker een garantie voor eindeloos overleg en botsingen op het "lagere" niveau. Als je specialisten in één groep hun eigen belangen laat uitdiscussiëren gaat dat niet werken. De huidige opzet (OMT + BAO + MCCb + Kabinet) voorkomt stammenstrijd. De integrale beslissing met voorafgaand integraal advies wordt op basis van alle informatie en standpunten (+ onderliggende belangen) door het MCCb opgestelde en tenslotte door het Kabinet genomen. Zij moeten waar zaken onduidelijk zijn zich voor laten lichten door de verschillende experts.
• Hij stelt dat geen sprake is van een gezondheids-crisis maar een systeem crisis. Vervolgens vulde hij dat weer in met een alomvattende focus op de volksgezondheidskant i.p.v. een holistische afweging. Dat is strijdig en getuigt van de monomanie van Baidjoe.

P.S. Treurig dat Mutluer bewees dat ze na 2 weken verhoren en maanden voorbereiding nog steeds het verschil tussen een viroloog en een epidemioloog niet kende. Ongehoord…..

Marina Eckenhausen 19 juni 2026

DG van de IGJ

In summary: A wolf in sheep's clothing.

On the one hand, a super nuanced and well-thought-out broad consideration story (youth, schools, forgotten healthcare domains, individual versus collective interests, etc.). But on the other hand, send a letter (on 12-12-2020 together with the NZA) to demand a strict lockdown. Internally conflicted, hypocritical.

Enerzijds een mooi verhaal over het veld "laten betijen" en zorg innovaties tot stand laten komen. Maar anderzijds wel voor het eerst ooit huisartsen keihard aanpakken, zonder manifeste risico's, die patiënten blijken te genezen met off-label middelen, op basis van plots strikt toegepaste wet- en regelgeving. Intern strijdig, selectieve handhaving.

Enerzijds een strikt beroep op grondige wetenschappelijke onderbouwing van veiligheid en effectiviteit van geneesmiddelen en op basis daarvan artsen die HCQ (met zink + azithromycine) voorschreven keihard aanpakken; anderzijds zonder enige kritiek een mRNA vaccin massaal laten voorschrijven dat ongetest is zelfs aan mensen met een 0=-risico voor Corona, waarvoor in de Pfizer trials en bij de eerste introductie mega veel bijwerkingen uit bleken, en waarbij sinds 2022 - 2024 een giga onverklaarde, nog steeds niet goed onderzochte, oversterfte ontstond. Intern strijdig, selectieve inzet van de wetenschappelijke methode.

En dat alles gelardeerd met "keurige" proceskritiek, die ook al door de OVV was geleverd; ze refereerde daar ook aan, omdat ze ook door de OVV was geïnterviewd.

As in previous hearings, these discrepancies and substantive aspects were not discussed. It gets stuck at process level. Of course, further questions should have been asked about these 3 fundamental contradictions...

=====

De overheid gaf de uitvoering wel eens wat al te strakke instructies. IGJ werd daar ook regelmatig door overvallen. Verpleeghuizen, gehandicapten zorg en GGZ hebben ook heel veel te lijden gehad van de sluitingen. Je moet de mensen vertrouwen geven dat ze zelf innovatie kunnen realiseren in de praktijk, juist in de crisis omdat er veel onduidelijk is. Ze hadden bij IGJ als uitgangspunt dat ze altijd goed naar de context zouden kijken. We doen niet mee aan meningen en dus ook niet naar de TV; IGJ is afgeleid van c.q. ondergeschikt aan kabinetsbeleid. Tegelijk is de IGJ onafhankelijk. Dus ze geeft geen persoonlijke mening. Ook achteraf heeft ze "geen mening" over of het wel een goed besluit was. Risico: de burgemeester in oorlogstijd: meewerken aan zaken die eigenlijk inhoudelijk niet deugen. Ze hebben de sluitingen en bezoekregelingen van de instellingen niet gehandhaafd. De IGJ eiste wel dat met OR en patiëntenraad afspraken gemaakt zouden worden bij afwijkingen. Patiëntenorganisaties hadden graag gewild dat IGJ juist wel binnen gaat checken (vanwege veiligheid? of vanwege onmenselijkheid [ = ook kwaliteit?]); dat bleef onduidelijk.

IGJ did not actually belong in the BAO; had no added value. Pieces were much too late. There was insufficient time for experts from the IGJ to look at OMT advice. You already heard on the radio what was going to happen, while the BAO still had to come. So that seemed pretty pointless.

Those who asked for more attention also received more. More attention was needed for the entire society in addition to the Zkh. care, but especially for other care domains. She missed debate, also in the House of Representatives, about, for example, the negative consequences of school closures. A pandemic cannot be the sole responsibility of one minister (De Jonge): it requires all disciplines. It's bigger than just medical. Disadvantage in education leads to lifelong disadvantage in health (15 years difference in healthy life years with lower education). IGJ has drawn a lot of attention to this [and asked for a strict lockdown on 12-12-2020...].

In een pandemie is de vraag hoe je bij schaarste tot een eerlijke verdeling komt. Collectief belang versus individu belang. Geldt ook voor organisaties: alleen je eigen zaakjes of voor het hele land.

Tot zover klinkt het allemaal heel verstandig.

Eind 2020 (12 december, brandbrief samen met de NZA) hebben ze gedrukt om snel een lockdown te regelen. {En die andere sectoren dan? Plots niet meer belangrijk?]. En dus had de IGJ toch invloed bij de besluiten c.q. probeerde toch politieke druk uit te oefenen. Ze heeft zelf ook Zkh. gebeld over achtergehouden bedden, om LCPS te helpen. Dus ook gewoon operationele activiteiten i.p.v. alleen onafhankelijk toezicht.

There has never been Code Black. But Zkh. may have taken decisions to avoid Code Black. Only when there is not one bed available nationally will decisions about access to care be made on non-medical grounds = Code Black.

Ze wil niet ingaan op de casus van Elens. In alle landen speelde dit (dat is relevant: waarom? Off label wordt namelijk zo massaal voorgeschreven, dat niemand zich daar normaal druk over maakt, tenzij mensen er van doodgaan). Zorgverleners mogen een mening hebben. IGJ grijpt in bij potentiele risico's. Het gaat om toepassen van regels. IGJ kan geen ruimte nemen over interpretatie van geneesmiddelenwet. Er is toetsing met medisch ethische commissies over wat wel/niet in richtlijnen staat. Off-label kun je bij geval voorschrijven. Als kinderarts kon het niet anders, maar de beroepsgroep heeft dat dan onderbouwd met wetenschappelijk bewijs en vervolgens geïndiceerd (blijkt volgens dissertatie van dr. TM van der Zanden niet te kloppen; ze pleit wel voor meer onderzoek en protocollen t.a.v. wat nu off-label wordt voorgeschreven). Ook in crisis moet je gewoon onderzoek doen voor off-label voorschrijven. We hebben zorgvuldige wetten en toetsing voor je iets mag testen op patiënten [maar voor mRNA geldt die strengen toetsing dus kennelijk niet]

IGJ heeft Elens gewoon verwezen naar zijn beroepsgroep voor onderzoek. Ze heeft de ruimte niet gezien om niet te handhaven op basis van de geneesmiddelenwet en staat er nog steeds achter. De boete van €150k communiceren is achteraf niet OK; want dat geldt alleen voor grote organisaties met een miljoenen omzet, nooit voor individuele huisartsen. [Die kregen "slechts" een boete van €12.000,=].

Je moet ook in crisistijd hard maken dat de baten groter zijn dan de kosten [mooi, maar hoeft dat dan voor een lockdown niet?].

Iedereen, dus ook de minister, mag de IJG benaderen waar ze zorgen over hebben. Dus een brief van De Jonge is heel normaal.

Er zijn processen in de IGJ wat je wel of niet oppakt; dat gaat op prioriteit: alles wat je wel doet, impliceert namelijk dat je een heleboel ook niet controleert.

Er is geen enkel verband tussen het verzoek van De Jonge en het oppakken van de zaak van Elens. Er kwamen namelijk ernstige bericht uit internationale kringen met bijwerkingen over hartritme stoornissen [van een middel dat al decennia met succes voor malaria wordt voorgeschreven….. rara].

De minister kan de IGJ wel een aanwijzing geven, maar dan moeten de beide Kamers geïnformeerd worden. Zij heeft dus 100% onafhankelijk beslist om achter Elens aan te gaan.

Bianca Buurman June 19, 2026

Chief Nursing Officer bij VWS

Vanaf 2021 voorzitter V&VN.

Dit was een nauwelijks interessant verhoor.

"Met de kennis van nu zou je andere besluiten nemen t.a.v. sluiten van tehuizen; maar toen kon je wel begrijpen dat die maatregelen genomen werden."

Een lange verhandeling over onvoldoende testen en PBM's. Maar nauwelijks aandacht voor ventilatie. De medische adviezen over maskers werden beïnvloed door de schaarste; ze waren dus niet wetenschappelijk onafhankelijk. Nog steeds is daar kennelijk niet bekend wat de dominante verspreidingswijze is en dat mondkapjes dus maar heel erg relatief helpen…...

Ze mocht van VWS een brief niet toelichten in een technische briefing aan de Tweede Kamer. Ze kon later wel een hoorzitting geven (11 mei 2020) aan de Tweede Kamer; maar toen was het ergste qua Corona en PBM's voorbij.

Hugo de Jonge was behoorlijk eigengereid men trok zijn eigen pad (i.t.t. Tamara v.d. Ark).

De praktisch ingestelde verpleegkundigen werden aanvankelijk nauwelijks gehoord bij het beleid (wat werkt wel/niet in de praktijk is heel belangrijk als inbreng voor het beleid). Ondanks voorstellen mocht ze niet bij het OMT aanschuiven. Later werd dat beter.

Ook zij hebben in 11 november 2021 een brandbrief geschreven om een strenge lockdown te creëren. Dat was de Omikron variant, die uiteindelijk tot minder dan 1/6 van de geplande IC-bezetting heeft geleid omdat de ernst van het virus zwaar werd overschat, terwijl dit al wereldwijd bekend was. Nederland kreeg als enige een lockdown eind 2021. Geen enkele reflectie hier over….

Margrite Kalverboer, June 24, 2026

kinderombudsman

Ik ben kennelijk een "Über-Wappie".

I absolutely cannot share the positive assessment of Margrite Kalverboer. I will present my critical review point by point.

1. Ze voert absoluut een gepassioneerd, maar zeker voor een hoogleraar, veel te emotioneel, betoog over de belangen van kinderen. En bevestigt dat kinderen zeker geen prioriteit hadden; noch bij het Kabinet, noch bij de tweede Kamer, noch in de media. Noch bij de adviseurs zoals OMT, PO/VO-raad, RIVM etc. etc.
   En je voelt haar machteloze woede, dat ze eigenlijk nergens wat in de melk te brokkelen heeft en geen echte toegang heeft tot "de macht".
2. Vervolgens blijkt haar betoog geheel gebaseerd te zijn casuïstiek; weliswaar ca. 2.000 per jaar, maar nog steeds casuïstiek. Op de (herhaalde) vraag over cijfers, c.q. extrapolatie en/of generalisatie c.q. impact naar de hele Nederlandse bevolking geeft ze totaal niet thuis. Van een hoogleraar mag je toch echt wat anders verwachten….
3. Niettemin had het gesprek meerwaarde, maar anders dan wat Marianne en Maurice betoogden:
   1. ze legde duidelijk bloot dat de meeste kinderen eigenlijk helemaal niet zo veel last hadden van de lockdown; integendeel: ze kregen eindelijk aandacht van papa en mama.
   1. ze maakte wel duidelijk dat kwetsbare kinderen uit "lelijke milieus" met geweld e.d. wel echt heel veel slechter af waren; dat zijn er volgens haar schatting ca. 100.000. Dat is natuurlijk zeer ernstig.
   1. ze maakte duidelijk dat het "praktisch onderwijs" (MBO) zeer zwaar was getroffen.
   1. ze maakte ook duidelijk dat niet eens de cognitieve achterstand, maar vooral de sociaal-emotionele ontwikkeling van de middelbare scholieren een enorme knauw/achterstand had gekregen.
   1. het meest interessante en relevante was wellicht dat bij het afschalen van zorg, kinderen en ouders meldden dat ze beter af waren! Weer een indicatie van het failliet van de jeugdzorg. Alleen de afschaling van de GGZ jeugdzorg was wel heel problematisch
4. Met haar betoog ondergraafde ze in feite zelf voor een groot deel de urgentie van "nooit meer lockdown" voor kinderen. Haar betoog impliceert dat je alleen voor enkele categorieën nooit een lockdown moet afkondigen.

Paul Rosenmöller, 24 June 2026

voorzitter VO-raad

I can follow Marianne and Maurice's assessment of this man. A very eloquent ex-politician who managed everything with ease, with the exception of a few passages where he clearly hesitated (and I suspect simply did not tell the truth [whether he had had {even more} contact with ministers and members of the House of Representatives].

Zijn uitspraak dat de sluiting op 15 maart 2020 "onhoudbaar" was, getuigt van zeer slappe knieën. Als hij later vertelt dat als je het goed uitlegt, je mensen best mee krijgt, staat daar haaks op. Het feit dat de FMS intervenieerde over het OMT-standpunt heen, waardoor ook de vakbonden de angst onder leraren als argument hanteerden, had zeker door Rosenmoller gepareerd moeten worden als hij het belang van kinderen zo hoog acht(te). Desnoods door OMT en FSM in één hok te zetten. Zeker omdat FMS later ook nog excuses heeft aangeboden, had dat soelaas geboden.

Zijn uitspraken, met de kennis van nu, over "nooit meer scholen" sluiten getuigt ook van inconsistentie. De mega-schade was echt al in mei/juni 2020 bekend. Toch ging hij met de volgende 2 sluitingen tamelijk geruisloos akkoord! Hij had, i.t.t. Kalverboer, wel makkelijk toegang tot alle media en politici [hij appte zelfs Rutte en De Jonge]. En hij beschikt(e) over een ijzersterke en scherpe retoriek Maar hij deed het niet. Verschool zich achter Arie Slob, minister voor onderwijs en achter de "eenzijdige virologische en medische wetenschappers".

Ook zijn uitspraken over 1,5 meter en vaccinaties getuigen dat hij nog steeds niet door heeft hoe ongehoord onwetenschappelijk de totale aanpak van het Corona-beleid was. terwijl hij zich herhaaldelijk achter "de wetenschap" verschool.

And the committee repeatedly let him get away with these kinds of inconsistencies.

Back to top

---

Arie Slob, 26 juni 2026

Minister voor PO en VO

De schijn van zorgvuldigheid versus de harde realiteit
Oud-minister Arie Slob schetst in zijn verhoor het beeld van een uiterst zorgvuldig besluitvormingsproces. Hij spreekt vol bewondering over de OMT-experts – “de beste mensen die Nederland heeft” – en benadrukt de goede samenwerking in de ministerraad. De trojka (Wouter, Wiebes en Wopke) was volgens hem feitelijk vaak een bondgenoot, al framet hij dat consequent niet als “tegenover” Rutte, De Jonge en Grapperhaus.

De realiteit die uit de opgevraagde e-mails en appjes naar voren komt, is echter compleet anders. Waar Slob spreekt over harmonie en bondgenoten, tonen de documenten harde confrontaties. Ook zijn irritatie over het Haagse lekken laat zien dat de politieke druk destijds de overhand had. Het contrast tussen zijn milde herinneringen en de destijds schriftelijk vastgelegde strijd is pijnlijk groot.

Hij benadrukt dat het besluitvormingsproces zorgvuldig was en dat, ondanks informele Catshuis-beraden, pas in de MCCb en de ministerraad écht besloten werd. Gevraagd naar concrete voorbeelden waarbij in MCCb of het kabinet nog een wezenlijk nieuwe koers werd gekozen, kon hij ondanks herhaald aandringen geen enkel voorbeeld geven. Het Catshuis was volgens hem logischerwijs vaak koersbepalend: daar zaten de meest betrokken bewindslieden die al brainstormend tot voorlopige conclusies kwamen. Dat gold ook voor andere grote dossiers; zo noemde hij stikstof.

Het omzeilen van de kernvraag over schoolsluitingen
Het verhoor legt een fundamenteel gebrek aan concrete verantwoording bloot. Slob erkent dat er vooraf geen specifiek zicht was op het effect van schoolsluitingen op de R-waarde; het was slechts onderdeel van een breder ‘pakket’. Sterker nog, uit e-mails blijkt dat zo’n sluiting destijds “niks deed” of “nauwelijks iets” voor de cijfers.

Wanneer de commissie doorvraagt over de concrete afweging tussen schoolsluiting en alternatieve maatregelen, geeft Slob niet thuis. Hij praat vakkundig om de hete brij heen. Zelfs de felle bewoordingen van Hugo de Jonge over de “enkelband” of “thuisbubbel” voor het onderwijs worden door Slob lachend afgedaan als een ongelukkige formulering. Hij ontkent daarmee de algemene wijsheid dat informele woordkeuze vaak veelzeggend is over achterliggende motieven.

Hij benadrukt dat OMT-adviezen niet heilig waren: er is minimaal vijf keer van afgeweken. De eerste schoolsluiting gebeurde onder druk van de Federatie Medisch Specialisten en vakbonden, tegen het OMT-advies in. Het heropenen kostte hem vervolgens veel buikpijn omdat het te lang duurde. Bij de derde sluiting eiste hij daarom een harde heropen-deadline.

Hij is erg boos over Kinderombudsman Margrite Kalverboer, die suggereerde dat kinderen buiten beeld bleven. Slob stelt dat hij juist direct na 19 maart 2020 alles op alles zette voor kwetsbare kinderen, onder meer met wethouders van grote steden, en na lange strijd de 1,5-meterregel nuanceerde voor praktijkonderwijs. Dat mag voor hem persoonlijk gelden – de realiteit is dat hij toch drie keer een “nederlaag” leed en de scholen dicht gingen.

De paradox van de derde schoolsluiting
De verklaringen rondom de derde schoolsluiting zijn opmerkelijk inconsistent. Slob noemt deze sluiting enerzijds een “nederlaag”, maar stelt direct daarna dat hij het er op basis van de medische cijfers wel mee eens was. Dit is een tegenstrijdige redenering. De IC- en ziekenhuiscijfers waren destijds namelijk niet zo zorgelijk als bij eerdere golven, en zijn eigen ambtenaren adviseerden negatief: de maatschappelijke schade was groter dan de medische winst, zeker omdat Omikron besmettelijker maar veel minder ernstig was. Toch koos Slob voor een politiek compromis.

De werkelijke motivatie blijkt achteraf bizar: scholen moesten een week voor Kerst dicht om te voorkomen dat kinderen direct aan het begin van de kerstvakantie hun (groot)ouders zouden besmetten. Het onderwijs werd hier effectief als sluitpost voor een gezinsprobleem ingezet, ondanks Slobs eigen belofte tot het uiterste te strijden voor open scholen. Hij stond daarbij ook onder grote druk van vakbonden, die vaak strengere maatregelen eisten. Scholen weken soms af van het beleid, maar dat betrof volgens Slob hooguit een twintigtal incidenten.

Hij meldde dat er vaak strijd was over welke vragen aan het OMT mochten worden gesteld; OCW kreeg daarbij relatief veel ruimte. Het is merkwaardig dat daar überhaupt strijd over was. Het OMT adviseerde kennelijk sterk op basis van politiek gestelde vragen. Wat zegt dat over de onafhankelijkheid van het OMT? Op verheldering van adviezen op verzoek van ministers werd in dit verhoor niet doorgevraagd.

De ontwijkende herinnering
Gedurende het hele verhoor hanteert Slob een strategie van selectieve vergeetachtigheid en relativering. Kritische e-mails, zoals de opmerking dat het maar de vraag was of er na Kerst nog wel een minister van Onderwijs zou zitten, worden door hem ontkend of sterk gerelativeerd (“lief dat ze zich zorgen om mij maakten”). Hij claimt zich cruciale momenten van politieke hoogspanning niet scherp te herinneren en vlucht in algemeenheden over collegiaal bestuur.

Ook bij het dossier schoolventilatie – een post van €21 miljard– kiest hij voor de lach en de nuance door zich te distantiëren van Maurice de Hond, in plaats van inhoudelijk verantwoording af te leggen over het trage beleid.

Conclusion
Het verhoor van Arie Slob blinkt uit in uiterlijke beleefdheid, positiviteit en lofprijzingen aan het adres van zijn oud-collega’s. Onder deze laag van ‘mooipraterij’ schuilt echter een minister die de meest kritische vragen perfect weet te ontwijken. Op momenten dat de commissie de vinger op de zere plek legt – botsende belangen met vakbonden, gebrekkige wetenschappelijke onderbouwing en het negeren van negatieve ambtelijke adviezen – blijven concrete antwoorden uit.

Ook vier jaar later, als ambteloos burger, zet hij geen enkel vraagteken bij de risico’s van de massa-vaccinaties, de toen al bekende onzinnigheid van de Omikron-lockdown en de dubieuze belangenafweging bij de lockdowns in het algemeen. EZK-berekeningen wezen immers uit dat juist de schoolsluitingen en de daarmee gepaard gaande welvaartsdaling voor grote groepen leerlingen meer gezonde levensjaren kostten (ruim 620.000 Qaly's) dan ze aan uitstel van sterfte bij comorbiditeitspatiënten opleverden (ca. 100.000).

Hij komt uit dit verhoor naar voren als een tragische figuur: hij heeft hard gevochten, hier en daar kleine overwinningen geboekt, maar de grote gevechten over de schoolsluitingen steeds verloren – terwijl hij innerlijk toch grotendeels achter de besluiten stond, ondanks dat hij zich de enorme schade voor leerlingen zeer goed realiseerde.

Back to top

---

Nienke Luijckx, 26 juni 2026

ex-voorzitter LAKS (Landelijk Aktie Komitee Scholieren)

Het is op zichzelf natuurlijk opmerkelijk en positief dat een meisje van toen 16 jaar aan de beleidstafels van OCW zat. En het is goed dat zij nu, vijf jaar later, alsnog aandacht vraagt en krijgt voor de enorme schade die aan scholieren is toegebracht.

Toch kan ik niet meegaan met de lof die bijvoorbeeld Maurice de Hond en Marianne Zwagerman over haar uiten. Met haar 23 jaar spreekt Nienke Luijckx als een volleerd politica in ambtelijk-positief, de-politiserend jargon: “uitdagingen”, “ingewikkelde dilemma’s”, “onhoudbare medische situatie”, “veerkrachtige generatie”, “structurele schade”, “grote middengroep”, “solidariteit die zijn tol heeft geëist” en vooral “medische adviezen waren leidend”.

Ze kreeg “echt buikpijn” van de “hartverscheurende signalen” en mails over “grote uitzichtloosheid en diepe eenzaamheid”, angst- en eetstoornissen, suïcidale gedachten en huiselijk geweld. Ze noemde de tweede schoolsluiting “te lang” en “niet verdedigbaar”. Maar het blijft bij milde constateringen.

De echte woede over het onrecht, de disproportionaliteit en de wetenschappelijke zwakte van het gevoerde beleid ontbreekt volledig. Wat dat betreft is het een schril contrast met de veel oudere Margrite Kalverboer, die uit machteloze woede venijnig uithaalde naar de beleidsmakers.

Een veilige getuige
Luijckx is the textbook example of a safe witness. It does not affect the essential paradigms of policymakers during the crisis: the Rule of Rescue (preventing any possible contamination, regardless of the collateral damage), the panic-driven decision-making, the culture of fear and the constant excuse “we didn't know”. While in April 2020, so much more was already known than was always suggested.

Maurice de Hond en anderen wezen al begin april 2020 op de beperkte rol van scholen in de transmissie en de desastreuze neveneffecten. Zelfs de oorspronkelijke WHO-richtlijnen (geen lockdown, of hooguit extreem kort, omdat de schade altijd groter is dan de winst) en studies over aerosoltransmissie en het relatief lage risico voor kinderen en jongeren werden genegeerd of selectief gebruikt. Een veel te hoge IFR werd minstens een half jaar te lang gebruikt in de Nederlandse modellen. De Great Barrington Declaration (oktober 2020) pleitte internationaal expliciet voor focused protection in plaats van brede lockdowns en schoolsluitingen, met steun van honderden epidemiologen en medisch wetenschappers.

In plaats daarvan bleef het beleid vasthouden aan maximale voorzorg, ook toen de data allang een genuanceerder beeld gaven.

Waarom hadden de meeste ZZP’ers, muzikanten en horeca-medewerkers in 2020 al direct door dat de besluiten op drijfzand waren gebouwd, fundamenteel niet deugden en disproportioneel waren – terwijl Nienke Luijckx, toch bovengemiddeld intelligent en direct betrokken, zich nu nog steeds niet veel harder afzet tegen het aangedane onrecht?

Luijckx had, als direct betrokkene die “buikpijn” had van de ellende, bij uitstek de positie om dit aan te kaarten. In plaats daarvan kiest ze voor begrip voor het systeem: medische adviezen waren leidend, jongeren waren solidair, het was complex. Daarmee bevestigt ze onbedoeld het narratief dat de schade “noodzakelijk” en “onvermijdelijk” was – precies de conclusie die de beleidsmakers graag horen.

Waarom deze mildheid?
Of ze is een keurig, aangepast meisje dat nu braaf meedoet in het systeem. Of ze is, zoals Renske Leyten het noemde, grondig “kapot gecoacht” voor dit verhoor, zodat ze alleen brave, binnen-de-lijntjes-uitspraken doet. Ze studeert sociologie en rechten – klaargestoomd voor de linkse deug-elite, waar genuanceerde, system-conforme reflectie hoger scoort dan fundamentele kritiek op het coronabeleid.

Conclusion
Nienke Luijckx is een sympathieke, welbespraakte getuige die oprecht geraakt is door het leed van haar generatie. Ze heeft bijgedragen aan meer aandacht voor scholieren. Maar als kritische beschouwer van het beleid stelt haar verhoor teleur. Ze fileert niets wezenlijks. Ze ontmantelt geen enkel dominant paradigma. Ze houdt het bij persoonlijke verhalen en milde kritiek, verpakt in ambtelijk jargon.

Back to top

---

Femke Halsema, 29 juni 2026

Halsema and the Rule of Rescue: a fatal state of mind

The core

Marianne Zwagerman asked the question that hangs over every interrogation: how could this mass psychosis not be stopped? How could someone like Halsema - with access to all information, with sharp analytical skills, with the right rule of law framework and with visible conscience - continue to cooperate?

The answer that Halsema herself gave is more revealing than she probably realized: despite her fierce and well-thought-out criticism, she thought and still thinks the decisions were largely good in the end. Why? Because the ICUs were full and people were dying. This wasn't an issue An order is an order or blind subservience to the council of ministers, as Zwagerman assumes. No, Halsema himself was deeply convinced of the necessity.

This makes her the textbook example of Rule of Rescue: the psychological and moral mechanism by which administrators intervene disproportionately to save visible, acute victims, while ignoring future, diffuse but very real damage. Orr and Wolff (2014) already described it: retrieving a drowning child from the river here and now feels like an absolute moral duty, but preventing ten anonymous drownings over ten years feels abstract.

The constantly communicated threat of mass medical horror in the ICUs had a paralyzing effect on Halsema's critical thinking skills. To avert this alleged horror, she blindly accepted measures without any scientific basis: the 1.5 meter distance, face masks in the open air, the introduction of 2G and 3G. In doing so, she neglected the utilitarian principle that the diffuse, future damage — the destroyed mental health of an entire generation of young people, the delayed care for thousands of heart and cancer patients — constituted a medical catastrophe many times greater than the crisis she was trying to avert.

The ultimate irony: the fear of medical horror led to a system that itself produced horror. Regular patients with a good prognosis were displaced by corrupted triage — regular medical ethics made way for a Corona-first policy in favor of multimorbid corona patients with a very short life expectancy. According to Prof. Armand Girbes (intensivist VUMC), never before have so many patients died so completely senselessly and under miserable conditions in the ICUs as during the corona period. And that's what makes it so serious.

Candid, but loyal to the bone

Halsema differed significantly from almost all other witnesses in one respect: she spoke without saying anything. Her criticism of the policy was sharp and concrete:

• Young people and the vulnerable were seriously neglected. This was visible and tangible especially in the regions — a point that fits seamlessly with what Kalverboer argued earlier.
• The measures took on idiotic, inconsistent forms: the curfew, meetings until midnight, bans on gatherings outside - unenforceable, disproportionate and, according to her, also downright ineffective and therefore nonsensical.
• The transfer of power to the security regions was problematic and unlawful. The presidents of the regions in fact sideline the mayors and municipal councils of the regional municipalities; democratic control was completely lacking. At first she thought this was justified due to the uncertainty and the major medical crisis, but with each extension it became more problematic. When national laws replaced emergency regulations, things only got worse: top-down control, regions only had to implement constitutional law. No more influence, no contradiction.
• From that moment on, the measures became increasingly repressive, with an obsessive emphasis on enforcement. The House of Representatives certainly did not play a good role in this - it gave it an extra zing. While the rule of law should normally protect citizens against the government, the government itself became an instrument of repression.

All analyzed razor sharply by Halsema.

Crisis inflation and the security council

An important point that Halsema sharply pointed out was the phenomenon of crisis inflation (de term die de Commissie gebruikte). De overheid ontwikkelde tijdens Corona de neiging om álles een crisis te noemen, zodat er harder en makkelijker kon en kan worden ingegrepen via het veiligheidsberaad — zoals bij de "asielcrisis". Grip-4-scenario's werden houtje-touwtje met noodverordeningen afgehandeld. Zeer kwalijk volgens Halsema: gebrek aan democratische controle en een overheid die zich tegen de eigen burgers keert.

Museumplein as a turning point

Halsema had grote moeite met het schoonspuiten van de "lieve mensen" op het Museumplein. Ze analyseerde scherp dat dít het moment was waarop de bevolking er genoeg van kreeg — en waarop een groot, blijvend wantrouwen tegen de overheid en de bestuurlijke elite ontstond. Ze rekent zichzelf daar nadrukkelijk toe.

Maar hier wringt het. Ze zag het gebeuren, ze analyseerde het feilloos, ze voelde gewetensnood — en ze voerde toch uit. Haar verweer: de maatregelen waren democratisch tot stand gekomen, en als het lokale bestuur onderling gaat ruziën bij toenemend protest en polarisatie, maak je de situatie alleen maar erger. Een streep trekken of aftreden? Effectief zou het niet zijn geweest, want haar plek zou "gewoon" door iemand anders zijn ingenomen. Kijk naar Mona Keijzer: die trad af, en het beleid veranderde geen millimeter.

That is a pragmatic argument. But it is also an excuse that declares any resistance pointless in advance. If the mayor of the capital, with her stature and public platform, could not have made a difference — who could?

What she didn't see — or didn't want to see

Ondanks al die scherpe analyses nam Halsema keer op keer de foute afslag: het Museumplein schoonvegen, de 1,5 meter in de parken en de avondklok handhaven, 2G invoeren. Geen fundamentele kritiek op de irrationaliteit van de 1,5 meter, de vaccinatiedrang of de disproportionaliteit van het hele bouwwerk. Ze was het zelfs met het grootste deel van het beleid gewoon eens, zo benadrukte ze expliciet. Sterker nog: ze wilde in de zomer van 2020 een mondkapjesplicht. Buiten! "Baat het niet, dan schaadt het niet," zei ze over mondkapjes. Het sluiten van parken noemde ze desastreus — maar géén verkeerde beslissing. Ze baseerde zich bovendien deels op het Red Team, met zijn alarmistische en in feite nog eenzijdiger medische insteek dan het OMT.

De weerbarstige realiteit dat mensen op de IC lagen dood te gaan, liet voor haar "geen ruimte voor vrij gesprek". Een uitspraak die niet valt te rijmen met haar eigen kritiek dat het OMT een te eenzijdig medische focus had en het kabinet te eenzijdig besliste — ze was het dus zelf eens met die eenzijdigheid.

You would expect more critical and consistent thinking from someone of her intellectual caliber. That is exactly what the Rule of Rescue is in action: the acute, visible suffering suppresses any room for critical reflection on the measures themselves. Also at Halsema. Better said: even at Halsema.

The tragedy: disproportionality without a weighting framework

Femke Halsema was the most candid, most self-critical and most intellectually honest witness to date. She had troubles of conscience and did not hide it. And yet she continued to cooperate; Still, she ultimately thought they were good decisions.

There was certainly a (vague) sense of disproportionality, also in her. But she couldn't make it hard; she couldn't come to terms with it for herself. Because disproportionality without an objective assessment framework is a hollow concept — and is immediately victimized as soon as there is even one person in need. The utilitarian thinking - ten future deaths weigh ten times as much as one death now - was crushed. By everyone: Halsema, Slob, Kalverboer and the entire system.

Marianne Zwagerman, Maurice de Hond and many other critics of the policy do not understand this mechanism either. People look for external causes: malicious intent, conspiracy, incompetence, international forces. But Halsema showed that it is worse; is deeper; is more personal. Convinced, intelligent, principled people made disproportionate decisions because they thought that was the way they had to be. Good intentions, no malice, no stupidity, no lack of sense of civil liberties, and great discomfort about the loss of the rule of law — and yet those wrong decisions.

The Rule of Rescue is seductive because it disguises itself as moral urgency. But moral urgency without a utilitarian test is moral arbitrariness. As long as that insight does not penetrate, committees, processes, protocols, hearings and recommendations will continue to treat symptoms. Medical preparation must be improved, behavioral scientists must have a seat at the table, local and national democracy must continue to function — all true. But the core remains untouched.

How it can be done: cost-benefit analyses

The real lesson of Halsema's interrogation is that a system in which even the most critical minds remain captive to the Rule of Rescue needs to be fundamentally overhauled. This starts with recognizing that good intentions and full ICUs are not a license to suspend utilitarian thinking - which was common practice at the Ministry of Health, Welfare and Sport before Corona in almost every policy choice. A cost-benefit analysis must be made of every measure, and certainly of drastic measures. Not afterwards, but beforehand.

That is possible, because it has been done: officials from the Ministry of Economic Affairs and Climate Policy made such an analysis at the end of March 2020, together with officials from VWS and Finance, as they were used to with major policy proposals. But the study was not allowed to be made public. Their calculation was dramatic and in retrospect quite precise: approximately 100,000 years of life would be saved by the lockdown, and approximately 620,000 would be lost. Exactly as Orr and Wolff argued in 2014.

This scenario will repeat itself in every large-scale crisis, as long as the Rule-of-Rescue thinking in the minds of policy makers, media and citizens is not replaced by a utilitarian approach.

Sources:
Orr & Wolff (2014), Reconciling cost-effectiveness with the rule of rescue: the institutional division of moral labour.

https://www.researchgate.net/publication/271918715_Reconciling_cost-effectiveness_with_the_rule_of_rescue_the_institutional_division_of_moral_labour

Ministry of Economic Affairs and Climate Policy (end of March 2020). Social cost/benefit analysis SCBA COVID-19 measures, version 1 and 2. (Prediction: approx. 100,000 life years gained vs. approx. 620,000 life years lost due to lockdown policy.) Min EZK Maatsch Cost Benefit Analysis 1 and 2.pdf

ofhttps://janvdzanden-my.sharepoint.com/:b:/g/personal/jan_janvdzanden_onmicrosoft_com/IQBJYx2RkHdlRY-TAdCs_w37AWOHYqx8AobgdgVeESgukbE?e=g0gLiw ).

Background article/FAQ upon publication of EZK cost/benefit analysis and the Rule of Rescue.

0 FAQ at BlckBx video.docx

Back to top

---

Footnotes

• 1
  See the July 2021 article: Former CBS director points out horrifying figures