We need to regain distrust of government

Politieke partijen, de ombudsman, NPO, landelijke dagbladen: iedereen is het met elkaar eens over één onderwerp en dat is... nee, niet "bestaanszekerheid" maar: "terugwinnen van het vertrouwen in de overheid". Dat geeft aan dat de prioriteit ligt bij het veranderen van de houding van de burger. Het handelen van de overheid is vooral instrumenteel, om die verandering teweeg te brengen.

Voor de media hoeft dat niet. Die vinden systeemkritiek 'extreemrechts' en 'anti-democratisch'. Zij steunen de zittende partijen en die houden de lastpakken liever af. Het probleem zit volgens hen aan de kant van de ongehoorzame burger die weigert om de overheid te vertrouwen.

Say what you do

"Ik zeg wat ik denk en doe wat ik zeg" zei Pim Fortuijn. We zijn inmiddels aangeland bij een overheid die niet zegt wat ze doet, dat is een paar stappen verder. Als je vraagt wat ze gedaan hebben en waarom, dan zwijgen ze in alle talen, terwijl dat het enige is wat telt: transparantie. Als je weet wat er gebeurd is en waarom, kun je beoordelen of ze hebben gezegd wat ze dachten en gedaan wat ze zeiden. Zelfs Woo-verzoeken worden genegeerd of gesaboteerd.

Do cabinet trendsetters VVD and D66 say what they do?

VVD writes in its election program: "De overheid moet dienstbaar, betrouwbaar en transparant zijn. De Tweede Kamer moet zijn controlerende taak goed kunnen uitvoeren en zich richten op het controleren van de regering." It's literally there. There has to be so much. If you weigh this statement against the behaviour of the Rutte cabinet, you can only conclude that message and reality are far apart in the VVD. The VVD is clearly not acting on its word. Where is the reliability factor?

Uit het partijprogramma van D'66: "Als mensen niet worden beschermd tegen willekeur en misbruik van de macht faalt de rechtsstaat [...] De basis moet op orde zijn: goede dienstverlening, transparante verantwoording en begrijpelijke communicatie." Hoe rijmt goede dienstverlening met draconisch beleid, hoe transparant is het tegen de borst houden van beleidsprocessen met onderliggende data en modellen, en bedoelen ze met begrijpelijke communicatie misschien dat het helder moet zijn dat iemands positie gevaar loopt als diegene iets beter denkt te weten (of zelfs: echt veel beter weet) dan regeringsfunctionarissen? Valt het instellen van achterdeschermen-censuur op sociale media en baanonzekerheid bij kritiek misschien onder 'begrijpelijke communicatie'? Ook daar geen spoor van introspectie. Ze schrijven wel te leren van de toeslagenaffaire maar de afgelopen periode heeft uitgewezen dat er helemaal niets is geleerd van de toeslagenaffaire. Alle belangrijke coronakaarten worden nog steeds tegen de borst gehouden, wob-verzoeken ten spijt.

In other words, the government is making big mistakes, covering them up, thereby forfeiting trust and then believes that the perception of the public needs to be adjusted. The regency disdain splashes off: if we play the masses, it will be all right again. They count on their most important pillars: Volkskrant, NRC, Op1.

Wie een overheid vertrouwt die zich zo opstelt, is geen democraat. Een democratische regering bestaat bij de gratie van tegenkrachten. Die hele dynamiek is buitenspel gezet. We hebben herhaaldelijk gezien hoe kabinetsleden zich afwendden als de oppositie het woord kreeg - en hoe de Kamervoorzitter dat liet gebeuren. Een machtsbeluste meerderheid hield alles in de tang met een onderling handjeklap van principes.

Maybe they all want to, but they simply can't withstand the forces of power.

The Fourth Wave plays controlled opposition

Trouw published a sympathetic opinion piece by Stan Baggen and Peter van der Vlis, lawyers. The two main pillars of their argument: "Een publieke evaluatie [van het coronabeleid] kan vertrouwen terugwinnen" and "Een gebrek aan vertrouwen erodeert de democratie".

A thorough evaluation will do the opposite: it will force us to face the facts that democracy no longer works and that this is precisely because of a lack of distrust of government policy and the suppression of that distrust.

Two excerpts from the plea of Baggen and van der Vlis in Trouw

"Een publieke evaluatie kan vertrouwen in de overheid terugwinnen."

Baggen/van der Vlis in Trouw

Het 'terugwinnen van vertrouwen' is een mooie opbouwende gedachte maar wel een die onvoldoende blijk geeft van het besef dat, in tegenstelling tot het toevertrouwen van macht, het vasthouden aan macht intrinsiek kwaadaardig is. Met macht is het net als met voorrang: je moet het krijgen, niet nemen. Macht uitoefenen over anderen is het beperken van de soevereiniteit van die anderen. Dat betekent ingrijpen op individuele vrijheden en (mensen)rechten. Centralisatie van macht staat op gespannen voet met zelfbeschikking. Dat geldt op individueel niveau maar ook op grotere schaal: EU beknot bijvoorbeeld de soevereiniteit van aangesloten landen. Regeringsvertegenwoordigers zijn geneigd om te tekenen bij het kruisje, want dat biedt carrière-technisch meer zekerheden. Daar lopen belangen door elkaar en het behoeft geen betoog dat gecentraliseerde belangen vele malen zwaarder wegen dan lokale.

Het 'terugwinnen van vertrouwen' is een mooie opbouwende gedachte maar wel een die onvoldoende blijk geeft van het besef dat, in tegenstelling tot het toevertrouwen van macht, het vasthouden aan macht intrinsiek kwaadaardig is. Met macht is het net als met voorrang: je moet het krijgen, niet nemen. Macht uitoefenen over anderen is het beperken van de soevereiniteit van die anderen. Dat betekent ingrijpen op individuele vrijheden en (mensen)rechten. Centralisatie van macht staat op gespannen voet met zelfbeschikking. Dat geldt op individueel niveau maar ook op grotere schaal: EU beknot bijvoorbeeld de soevereiniteit van aangesloten landen. Regeringsvertegenwoordigers zijn geneigd om te tekenen bij het kruisje, want dat biedt carrière-technisch meer zekerheden. Daar lopen belangen door elkaar en het behoeft geen betoog dat gecentraliseerde belangen vele malen zwaarder wegen.

A public evaluation will become a justification for a more suspicious attitude.

Trust in The System or in the officials?

Het 'terugwinnen van vertrouwen' gaat uit van de wat naïeve overtuiging dat niet alleen de functionarissen binnen zulke machtssystemen weer vertrouwd moeten worden maar ook het systeem waarbinnen machtsgrage carrièrejagers hun gang konden gaan. Checks and balances bleken rituele dansjes. Toch worden we weer gemaand om te geloven dat degenen die nu onjuiste beweringen doen om hun gezicht redden, in een nieuwe periode ineens wél de krachten kunnen weerstaan van Het Systeem. Let wel: Het Systeem waar zij zelf aan bouwen en dat hen een positie biedt. Politici noemen al die posities samen zelfs een "Huis". Daar gaan ze de fundamenten heus niet onder wegspoelen. We moeten hen op hun blauwe ogen geloven dat ze vanaf de volgende kabinetsperiode integer en transparant zullen handelen binnen een zelfcorrigerend systeem, ook als ze de zaak volkomen in het honderd laten lopen en er vele levens met hun fouten zijn gemoeid. Als ze nu dan maar maar sorry zeggen. Zand erover...

It's unfortunate, but that's not how it works.

Of mensen nu macht hebben verworven, gestolen of geërfd: je moet ze altijd wantrouwen, zo is gebleken. Machthebbers halen de schouders op over bijvoorbeeld een verdwenen € 5,1 miljard. Zonder met de ogen te knipperen communiceren ze op televisie gewoon dat dat niet waar is. Zo'n optreden zaait op zijn minst twijfel, want we vertrouwen politici toch? Het polariseert ook: voorstanders zien hun vertrouwen bevestigd ('de minister zegt het zelf!'), tegenstanders worden gesterkt in hun scepsis.
Tienduizenden onverklaarde doden na vaccinatie wimpelen ze weg, levens worden verwoest - en het is niet de eerste affaire waarin gewetenloos wordt opgetreden en feiten worden achtergehouden of verdraaid.

Hoezo moet dat vertrouwen eigenlijk terug? Juist misplaatst vertrouwen heeft al die misgrepen toegestaan. De goedgelovigheid kende geen grenzen. De burger had hierin geholpen moeten worden door de media maar wat daar is gebeurd vergt een evaluatie op zich. Zie ook Tijs van den Brink die tv-viruskok Ab Osterhaus 'één van de beste virologen die er is' noemt. De collectieve blindheid is werkelijk on-voor-stel-baar.

With a thorough evaluation of the corona policy, policymakers are not only sticking their own necks in the noose. It will also be exposed that The System offers no protection against fatal blunders and the subsequent covering up of them for years, despite the fact that the stain in which they are rubbed is getting bigger and bigger. Anyone who is under the delusion that officials are going to poison the well from which they feed has too little life experience.

Waar de overtuiging vandaan komt dat ons politieke systeem ons een volgende keer wél zal behoeden voor desastreuze misstappen, wordt nergens uitgelegd. Het mechanisme achter 'meer vertrouwen' is daarom niet duidelijk.

A different system design doesn't solve that either. The current design may not even be that bad. A constitutional court could be an improvement, but in the countries around us it has not been of much use either.

Dat er beleidsmatig wel eens foute afslagen worden genomen is onontkoombaar en de beleidselite houdt de gezamenlijke paraplu des te steviger vast als het stormt. Daar gaat het fout. Ze morrelen aan de transparantie, die inherent zou moeten zijn aan Het Systeem, en aan sociale en wetenschappelijke regels en principes, waardoor iets als 'verantwoording afleggen' niet meer dan een vertoning wordt, een rituele poppenkast. Juist daarom is wantrouwen de enige remedie. Wil je het wat positiever laten klinken, dan kun je het ook 'controle' of 'kritisch volgen' noemen.

What does an evaluation bring about?

The corona period has been an unprecedented stress test that has brought a lot to light, but only for those who want to see it. An in-depth public evaluation will also confirm for those who do not yet see it that way, that a government never deserves trust, even with formally built-in control mechanisms. The cross-border policy that The System has produced during that stress test has been too damaging, its cover-up too shameful. A proper evaluation by the government is therefore impossible, simply because it would jeopardize the interests of the State. The State could declare itself incompetent and de facto wipe out all accumulated authority and that is not in the interest of the State, however justified it might be. (Also note that the interest of the State has become a different interest than the interest of the population.)

Minister Kuipers beriep zich dan ook op het Staatsbelang toen hem werd gevraagd waarom bepaalde data en afwegingen niet vrij beschikbaar waren. Het is een geloofwaardigere reden dan het eerdere "om privacyredenen". Als die informatie namelijk duidelijk maakt dat je de boel belazert met Het Systeem als dekmantel, dan is het in Staatsbelang als je jezelf als centrum van dat belang ziet. Weer een cruciale denkfout.

Een evaluatie zal aantonen dat Het Systeem 'De Staat' monstrueuze fouten niet heeft kunnen voorkomen, of die nu voortkwamen uit incompetentie of uit goede bedoelingen. Dat wordt achteraf verbloemd door pijnpunten te ontwijken en te vergoelijken, zie bijvoorbeeld de OVV-rapporten en de laatste "internationale audit", waarvan Fritsander Lahr verslag deed, te Read on maurice.nl. The whitewashing slogan has become predictable. They are manifestations of a larger, underlying problem, namely that numbers, facts and science no longer matter when it comes to legendary state failure. Those facts then have to disappear, removed, gaslit and smokescreened.

The pile of evidence for that failure is getting higher daily. Those who do not accept this pile as evidence could at least debunk the underlying hypotheses. Publishing the data that has been kept secret until now should be enough. But instead, the criticism is hushed up, ridiculed or even punished and the data remains in the government vault.

But do they think that trust needs to be restored!?

If there is one place that should be distrusted by definition, it is the place where power is concentrated. This includes the controlling mechanisms, in the form of institutions that are paid by power to judge independently. (I would say: give it a try, independently and critically judging the person who pays your salary.). Control is not experienced as a snooping aid, but as an annoying obstruction. Substantive criticism that should result in grateful corrections is dismissed as disinformation. Anything to save face. And the whole body, by and by.

The most important thing about tribunals is their entertainment value

Een harde publieke evaluatie is een optie, maar dan wel een met consequenties voor de eventuele plegers van norm- en wetsoverschrijdingen. Als dat internationaal wordt georganiseerd, heet dat 'tribunaal', een woord met vervelende associaties. Zo'n evaluatie zal hooguit enkele zondebokken eruit pikken die ritueel geslachtofferd kunnen worden, terwijl 90% van de verantwoordelijken ermee wegkomt. Niet alleen kabinetsleden en andere kopstukken maar ik doel vooral op de aanhangende journalisten, politici, ambtenaren en academia. En dat terwijl juist zij het zijn die die paar geslachtofferde arme sloebers hun gang hebben laten gaan en zelfs aanspoorden tot nóg disproportioneler beleid of tot nóg wenselijkere 'wetenschap'.

The media have provided support, which in turn has allowed politicians to draw the moral jokers. We still remember the one-two punch between Paulusma and Kuipers, the inciting Kuiken, the Thinktankers and their trolls whispered by the Ministry of Health, Welfare and Sport/RIVM/NCTV, a legion of silent academics, professors and doctors, prize-winning collaborators, lustily twittering newsreels, corrupt government advisors and so on. If you put it that way, there is no saving it.

Responsibility or guilt?

Van de beleidstop tot in de huiskamer zijn alle 'niet-wappies' mede-verantwoordelijk voor de gezondheidsterreur van de laatste jaren.

Does that mean they are really guilty? No, they only lacked a healthy distrust of the government. Neither the newspapers nor the major state broadcasters gave any reason to do so. They don't know any better, that's not how their character structure works. That is not possible, because then you usually do not get very far in the often government-subsidized life of, for example, the education factories (600,000 employees), the health industry (1.4 million) or the media conglomerate (a much smaller group with decisive scope). It will be no different for the municipal and national employees (approx. 1 million). Approximately 30% of the workforce works in the public sector, paid for by public money. No one likes to bite the hand that feeds.

Governments are a necessary problem and do not deserve trust. This is emphatically NOT about the individuals such as politicians and civil servants who often do their work with integrity: it is about The System of Power that infects everyone who comes into contact with it. If you are immune to it, you will be worked out. That's a self-cleaning principle. See Omtzigt, whose divestment failed, FvD which, according to many, should be eliminated, and of course Arib. Unheard Netherlands doesn't parrot enough either: get rid of it.

"Een gebrek aan vertrouwen erodeert de democratie."

Baggen/van der Vlis in Trouw

That was the second important quote. After all, leadership is needed in order not to fall into normless anarchy. Group agreements must be monitored and collectively revised when the group gives cause to do so. That requires, for example, control and enforcement, accepted by those who are led. They agree with each other to listen to that guidance. That does indeed require a form of trust. That has to be lived up to. Therefore, it is necessary to be able to verify at any time that your own trust is still justified and that the agreed rules are being followed.

It is now clear that the opposite is just as true: A lack of distrust erodeert de democratie. Elk machtssysteem neigt naar verabsolutisering en dat hoort ook zo: machthebbers moeten met overtuiging werken. Dat betekent dat er continu gewaakt moet worden en dat waken is een taak van de bevolking en haar vertegenwoordiging. Die zou op haar achterste benen moeten staan bij de eerste signalen van haperende transparantie. Maar de overheid verzwijgt, verdraait, verbloemt, doet stiekem, houdt geheim, is vergeetachtig - en de bevolking trapt er in omdat de media het niet laten zien. "Ze staan er toch maar" hoor je dan.

A government can only be trusted if it is watched with suspicion and can correct itself when asked.

Bieden de media dan helemaal geen hoop? Die hebben per slot de taak om transparantie te forceren met hun 'verslaglegging'. Zonder transparantie geen controle - en dus is vertrouwen onmogelijk. Helaas blijken ook de media te zijn ingesponnen in Het Systeem, bijvoorbeeld via extra fondsen in drukke tijden (zie corona), lucratieve overheidscampagnes (zie corona) en privileges/primeurs/scoops/exclusieve toegang (zie corona). Hun taak is verworden tot beleidsondersteuning, oftewel propaganda voeren. Zou een transparantie-instituut helpen of zou die net als een rechter of een ombudsman toch weer het staatsbelang laten prevaleren, als het er werkelijk op aan komt?

Ik vrees dat het wel wat dieper graven wordt dan 'evalueren'.